Tres vacas mirando pasar o tren

astronaut-877306_1280

Unha tarde volviamos tres compañeiros e máis eu do colexio, polo camiño asfaltado de sempre entre hortas e un par de casiñas que vai conectar as zonas de Albeiros e A Garaballa coa Avenida da Coruña, e que o Concello malchamaba rúa xa daquela. Non sei de que iriamos falando. Teríamos por aí 11 ou 12 anos e, a diferencia de Vincent Price a tal idade, non posuíamos un Rembrandt, así que a nosa conversa seguramente trataría da comparación técnica entre Buyo e Zubizarreta ou de se Butragueño era tan mingafría (termo non despectivo segundo coñecedores veteranos do deporte) como para algúns era.

A muller viña lixeira en sentido contrario, desde Garabolos, pola outra banda do camiño. Dela non me chamaron a atención nin aspecto nin maneiras ata que, coma se viñera de lembrar algo urxente, cruzou de súpeto o camiño e se puxo diante nosa. Tantos anos despois, lembro unicamente un corpo miúdo duns trinta ou trinta e cinco anos animado polo desacougo. Dubido que nos dera tempo a dicir nada antes de que ela encetara o que acabaría sendo un discurso acerca da superación persoal e a necesidade da perseveranza para acadar o que un se propuxera na vida. Falábanos con tal seguridade que, por un momento, pensei se non sería unha tía miña da que esquecera a cara. Na dos demais lin idéntico desconcerto. Ela non, polo menos en aparencia. Seguiu co seu soliloquio febril de motivación, do que coidei entender que aspiraba a unha praza de profesora, perante tres vacas que miraban pasar o tren.

Non entendín nada. Á terceira exhortación a nunca perder a constancia díxenlle que si, como llo tería dito se me preguntara se era certo que Pol Pot criaba vermes da seda. Semellou quedar satisfeita; convencida nunca deixara de parecer. Mirámola marchar ó mesmo paso acelerado desa xente estraña que leva un foguete no cu en domingo. Tardei anos en ver que non era unha fugada dun sanatorio. É unha necesidade humana ben coñecida a de procurar a aprobación allea da política (hai quen lle chama “filosofía”) propia do xeito que se poida. Se cadra aquela muller non falou soa aquela tarde por unha casualidade.

Ás veces, sobre todo cando paso polo lugar, pregúntome se finalmente a súa política lle traería o éxito que procuraba: se agora será unha profesora de mediana idade cun gato gordo da cor da cinza. Tampouco podo evitar preguntarme como sería todo se tivera sucedo hoxe e non naquel tempo, cando case todo esta un pouco ou bastante peor. Se o seu esforzo sen premio a tivera deixado medio morta na beira do río daquela, poida que a súa charla de automotivación a mandara outra vez corrente arriba. Se tivera sido hoxe, penso que acabaría coa cartilla do Sergas cargada de receitas e facendo activismo nas redes.

Foi mellor que sucedera daquela.

O traxe fino do indiano

Eli (alias Paperboy) Reed ten unha canción moi potente chamada Your Sins Will Find You Out, que significa algo así coma que os teus pecados acabarán por dar contigo, métaste onde te metas. Ignoro se a letra vai con ironía ou trae algún sentido oculto, mais podería moi ben ser o himno do mundo hoxe. Un himno admonitorio, recordatorio mesmo para non crentes. E un himno ó que ningún pecador actual prestaría atención pois, ou prefiren ignorar que o son, ou se mexan coa risa cando se lles di.

Un pecado sempre de actualidade é a mentira, e máis ultimamente a conto de certos políticos de currículo mentireiro. Aínda non lin nin oín ningunha opinión que recolla o que acho tanto lugar común coma verdade indiscutible: que os políticos son un reflexo da sociedade do seu país. España, Galicia inclusive, debe inzar de currículos mentireiros coma de carrachos os cans de aldea en tempo de fame. Unha cousa é só presumir dun diploma inexistente de odontólogo e outra andar fedellando en dentadura allea a conta del, certo. Pero todo o mundo sabe que no mundo laboral é moi común poñerse nunha entrevista diante do empregador e, por non se expoñer a un descarte, dicirlle a todo que si, tanto se pregunta se se entende de mecánica de camións de catro eixos coma se se sabe manipular residuos nucleares, malia que non se saiba o que é unha árbore de levas nin o tamaño dun silo para 100.000 barrís. O principal é poder pagar as facturas; se despois estoupa todo ou acaba o tráiler fendido á metade, velaí un mal menor. Os políticos mentireiros son máis coñecidos e viven mellor ca estes mecánicos e manipuladores en realidade inexpertos; o dano que poden causar non é tan desemellante. A diferencia maior e definitiva está na escolla. Non se entra en política por supervivencia. Non existe esa obriga.

Outro dito di que a raíña, ademais de ser decente, ten que parecelo. Poida que os políticos de currículo mentireiro pretendan unicamente acalmar algo que pode chegar a ser virulento na súa ansia de fartura como é o ego. Por simple que sexa tal razón, non digo que non se dea ás veces. Mais inclínome a crer que ós máis os move apenas a intención de transmitir unha mensaxe á sociedade da que xurdiron, igual cós emigrados que, á volta de Cuba sen un peso, entraban na taberna da súa aldea vestidos de traxe fino cos zapatos de charón a renxer no piso a cada paso: quedade tranquilos, que eu non tiven necesidade de mentir, a diferencia de vós. (E, coa língua pequena: “Que sexa mentira, é mal menor. Que me atopen, no final de todo, cando nada disto importe xa, os meus pecados, se son quen de tal.”)

Burro que abaixa o pescozo

Lonxe dos motivos da corrección política, hai que recoñecer que certas palabras teñen acepcións, se non erróneas, cando menos inxustas. Chámaselle burra á persoa de pouca intelixencia ou astucia, e ó tempo o burro é un animal moi nobre e (velaí o que igual non é tan ben sabido) non tan parvo. Se algunha vez subides a lombos dun, algo cada vez máis improbable, e notades que empeza a abaixar moito o pescozo coma se fora pacer, aconséllovos que vos agarrades onde poidades; non tardará en dobrar lixeiramente as patas dianteiras e, a desgusto co peso que leva enriba, tratará de se librar del por impulso gravitacional. Por algo é parente do cabalo. Tamén quen usa a palabra “pallaso” no seu matiz despectivo esquece que este fai algo tan digno coma buscar a hilaridade allea.

Mais, en materia de acepcións pouco acaidas ou, máis ben, obsoletas está a do adxectivo “infantil” coma algo impropio da idade adulta. Mirando na 2 un documental sobre superheroes na hoxe chamada banda deseñada, no cinema e na televisión e a súa evolución cos anos, batín cunha escena d’A Muller Maravilla. Está Lynda Carter presa nunha cadeira, perante unha especie de oficial nazi coas esvásticas nas dúas mangas o dobre de grandes do que deberan. E ela dille algo así coma que “se na Illa Paraíso só hai mulleres, é porque é o único xeito que teñen de desenvolver sentimentos e capacidades lonxe do influxo violento masculino” ou algo semellante. Este argumento, deseñado para mentes de nenos e preadolescentes cun nivel cultural moi común que acudían ó quiosco non á procura de grandes conceptos filosóficos senón de explicacións sinxelas das mecánicas dunha vida que eles vían preferible ás súas, é hoxe empregado con moita frecuencia á hora de defender teorías chamadas feministas (as do maioritario discurso B, naturalmente, que é o que se distancia do que debera ser a esencia, o da esixencia de igualdade, para afondar na natureza do sexo oprimido mediante hipóteses ben pintorescas e pouco realistas).

Lin no Twitter algo que acho evidencia desde que non tiña no cabelo entradas do tamaño dun fiordo noruegués: contra o que se di, non interesa a información, senón a confirmación de que se leva razón. Nesta actitude estaría a explicación da forza coa que se estenden os bulos polas redes adiante, de toda ideoloxía e tema, por moito que os máis deles non resistan unha análise minimamente esmerada. Xa non se analiza. A análise podería traer a contrariedade, e canda ela a ruína das propias conviccións, e canda ela a dor. Unha amiga contábame hai tempo que seu sobriño de cinco anos indicaba co dedo as cousas e dáballes nome. Moitas veces erraba. Chamáballe, poño por caso, “papagaio” a un micho. Ela, paciente, dicíalle que aquel cuadrúpedo guedelludo de ollada fría era un gato. “Non”, teimaba o neno”, “é un papagaio”. Así tumba e dálle varias veces. A nai levábaa entón a un aparte e aclaráballe que o neno sabía perfectamente que aquilo era un gato, pero como non lle adiviñara antes o nome, rexeitaba recoñecer o erro e insistía en chamarlle polo que se lle ocorrera ó chou. Porque o neno non quería a contrariedade, a ruína das propias conviccións nin a dor. Coma o burro, abaixaba o pescozo para botar lonxe o que non lle prestaba.

A navalla de Gandhi

Contei eu na versión primeira deste blog algo desagradable que me sucedeu sendo colexial cun fato de abusóns, unha aventuriña cun final completamente diferente do que a chamada mentalidade bempensante suxire nestes casos. Contei que daquilo aprendín moito acerca do funcionamento dunha sociedade e mesmo dun país. Así foi. Hoxe suceden cousas para moitos indignantes e escandalosas con razón que xa non me causan máis ca unha sorpresa moi lene, coma cando nota un que algo lle anda pola pel dun brazo e ó mirar ve que a araña é pouco meirande cá cabeza dun alfinete.

Dáse moito que vivimos crendo simplemente o que nos contan (ou ben no outro extremo, que queda a rentes da paranoia). É moi cómodo. Con frecuencia, a versión que se nos ofrece, ou resulta tranquilizadora, ou se agradece a xeito de advertencia do que podemos atopar polo camiño. Unha das ideas máis falaces ou equivocadas, depende de quen a emita, é a de atribuír a quen ten por costume asoballar un comportamento animal, sen miga de astucia. A imaxe do abusón que se nos dá é a dun brután impulsivo que, non ben albisca unha vítima, aló vai co pau na man. Felicito a quen pense así, porque é evidente que viu ben poucos abusóns en acción na súa vida.

Eses bestas bravas de cabeza quente existen, mais son soamente unha variedade de abusón, diría eu que minoritaria, ou cando menos adoitaban selo. Tal vez moita xente non o saiba, pero o abusón tamén pode ser sutil. Teño visto moito neles o emprego da provocación en beneficio propio: tócase a susceptibilidade da vítima, sen mover un dedo, sen facer nin amago de lle erguer a man, aparentando intención mesmo amigable, ata que aquela acaba por saltar, ben por se anticipar ó que todos os indicios lle indican coma un ataque inminente, ben por esgotamento da súa tolerancia, e quedar, á vista de todos, coma a única dos dous que cedeu á violencia; á física, naturalmente, pois da existencia dos outros tipos non parece terse consciencia máis ca de xeito moi arbitrario. Dependendo da dirección do vento.

Por estas cousas tendo a situarme ás veces no lado paranoico cando oio que alguén alude sen descanso ás súas intencións e proceder de paz. Abonda con verlle a cara para saber que leva a navalla de afeitar ben afiada no peto de atrás.