Parvos

sculpture-2462469_1280

(Sigo recuperando artigos meus publicados en Letraenobras.com. Este é do 18 de abril de 2012. Deixou de interesarme o alcol pouco despois daquel día. É inútil para case todo, e máis se se trata de aturar cretinos.)

O sentido da existencia é un concepto escuro. Para moitos humanos, ou polo menos para moitos dos que habitan neste recanto, o segredo de algo moi aproximado ó que sería unha vida plena semella residir en que a intelixencia propia non se vexa infravalorada polo resto da humanidade de local en adiante. “Filliño, nesta vida non o poden poñer a un por parvo”, dille o pai ó fillo, con voz grave pero cansa de anos e desencantos, cun vaso de viño entre os dous e demais lugares comúns.

Demasiado a miúdo, un efecto secundario moi peculiar deste propósito, por non dicir obsesión, á marxe dun embrutecemento letal para o sentido da ética, é que un ser humano remate por tomar por parvos a outros, ben como mecanismo defensivo, ben como resultado do instinto animal. Digo isto polo seguinte:

Hai pouco, no centro desta cidade de Lugo na que a tanta xente se lle nota ese pánico a ser considerada pouco espelida, paroume un voluntario de certa ONG. Díxenlle xa de entrada que carezo de medios para financiar a súa causa, o cal é certo. Coidei que faría el o mesmo cá súa compañeira a semana anterior: daría por rematada a conversa e cada un seguiría ó seu. Era o máis práctico para todos. Non foi así. Presentouse formalmente (a miña aperta de man foi frouxa, por precaución; coido que é unha reminiscencia da infancia, a de non calibrar de todo a forza da aperta) e pasou a informarme detalladamente da realidade en varios campos de refuxiados da metade norte de África. Intentei amable pero firmemente facerlle entender que non podía poñer a miña conta de aforro á súa disposición, polo cada vez máis baleira que está. Non houbo maneira.

Escoiteino igual, algo que case ninguén fai. Cría comprender o que el pretendía. Rematei de velo claro cando pasou olimpicamente das miñas explicacións e seguiu insistindo nas súas. Chegou a preguntarme, non sei se dúas veces, se sabía eu o que era un refuxiado. Dubidei un par de segundos e logrei non alterarme. Díxenlle que coñecía a páxina web da ONG e que non era preciso que me informara con tanto detalle. Logo amosoume unha bolsiña rectangular de plástico chea de algo semilíquido ó tacto. Preguntoume se sabía o que era. Neguei. El respondeu, cun sorriso demasiado estático e un lene desdén, que tanto mirar internet e non sabía eu o que era aquilo… Lin a diminuta etiqueta, en inglés: era un produto alimenticio para subministrar a nenos gravemente desnutridos.

A actitude del virara na dun comercial a porta fría cunha leve dose desa acedume propia da mocidade da Xeración X. A miña seguía a ser externamente amigable. Non me caía mal. Parecía un voluntario entregado, alguén pouco común. Durante o seu discurso, repetínlle varias veces, cun sorriso: “Que me queres dicir?” Mantivo a compostura, sempre. Malia saber que non podía eu axudar, quería que soubese toda a verdade. Interesáronme en particular certos detalles referentes ó transvase de refuxiados entre dous campamentos, un en cada país, para que un deles ficara baleiro e poder dicir as autoridades ós medios de comunicación que naquel territorio xa non había fame.

Sen embargo, houbo algo que non me agradou nada. O fulano falábame todo o tempo coma se sobreentendera que a min o seu labor me importaba un carallo e o que me dicía me entraba por un oído e me saía polo outro. Esa era a razón da miña impaciencia en aumento ó longo dos escasos minutos que había que nos coñeciamos.

Aquel voluntario parecía coidar, sen máis, que eu podía ser socio da súa ONG pero non quería. Ou ben, que era un imbécil cortés máis. Ou as dúas cousas.

Con isto, e velaí a relación co principio deste artigo, os dous resultamos suxeitos perfectos para ilustrar o que expuxen nos dous primeiros parágrafos: el, ó guiarse polo prexuízo, e eu, ó ser vítima deste.

Fun decontado tomar un café só longo con ron para intentar asimilalo.

Mentiras poéticas

tea-1283900_1280

(Publicado en Letraenobras.com o 27 de decembro de 2012)

Unha noitiña de fins de novembro, na rúa San Marcos, fría e nada agradable de mirar logo das reformas que supuxeron a eliminación total dos xardíns da Deputación en favor da pedra branca. O fulano imítalle ó Manu Chao promocional no vestir e na barba mal arranxada. Leva na man unha bolsa negra, das do lixo. De primeiras, puidera ser un tolo máis. Veño de cruzarme na rúa da Raíña con outro que ía en chándal, fumando un puro e falando só; por alá abaixo, preto da praza de abastos, adoita andar o que leva unhas gafas feitas con plástico e cinta adhesiva negras e imita sons de animais.

Ó achegarme a el, descubro que non é un tolo coma os que eu imaxinaba:

-Gústache a poesía?

(Pregúntao, cordial, en castelán e en tal idioma falamos. Acaba el de topar cun auténtico bilingüe).

-Son máis de narrativa -contesto.

El menciona a prosa poética, para non resultar exclusivo, supoño, e decontado pasa a explicarme o que leva dentro da bolsa negra do lixo. Son poemas. El di “poesía prósica”, ou algo semellante. O caso é que tira da bolsa un tarro de vidro, selado con cinta adhesiva e etiquetado cun texto que non chego a ler. No interior vese coma un papel enrolado, coma as mensaxes nas botellas que alguén chimpa ó mar de cando en vez.

-Iso é gratis -convídame. Non estou seguro, pero coido que dixo “iso”, o cal tal vez indique que non todo o que ten que amosarme é gratuíto.

Refugo todo o educadamente que podo. El traduce en palabras o que supón que estou a pensar. Eu nego. Non é certo que me sinta importunado polo que me está a contar, ó contrario. É que, sinxelamente…

-Eu son máis de narrativa -repito, porque é a verdade.

El aínda insiste. E entón, eu mato o conto. Devólvolle o tarro co poema e digo:

-Habíaseme indixestar, pero gracias -e sigo camiñando.

El aínda me berra:

-Es un poeta! Iso que dixeches é poesía!

Interprétoo coma retranca. Vólvome sen deixar de andar e amósolle o polgar cara arriba.

É mentira. A rotundidade da miña última frase é falsa. Non creo que se me vaia indixestar nada, ó contrario. De feito, sospeito que estamos no mesmo lado. Somos un par de tolos. Pero vai ser mellor que me teña por un individuo vulgar, un máis a vestir de negro de noite e de branco de día. Porque do que si estou case certo é de que non podo serlle de axuda a este poeta prósico que sae á rúa con menos de dez graos e chuvisca tirando a choiva a dar a valer a súa obra.

A poesía (a medianamente íntima, non falo de cantarolas para cativos nin daquilo que lle publicaron a Günter Grass na prensa) mal pode venderse, ó ser a expresión de algo esencialmente privado. Pode e debe escribirse e editarse, ou embotellarse. Mais, aínda que chegara a recibir unha publicidade da que agora mesmo carece, habíao ter moi complicado para chegar a moita xente. Case haberá no mundo tantas maneiras de sentir coma persoas. A poesía que chega ó fondo é esencialmente para un, forzadamente para dous, excepcionalmente para tres. O resto é ritmo e estética.

Algo despois, cando ía eu polo cruce entre a avenida da Coruña e Otero Pedrayo, empezou a chover con ganas. Sen sentir mágoa de alguén con tantos collóns, agoirei un poeta arrefriado. Arrepentínme de non ter, polo menos, finxido que podía valerlle de algo. O problema é que o consolo espiritual non da para un prato de caldo, nin para unha caixa de Frenadol.

Ir ó zoo e perderse na xungla

children-1031030_1280.jpg

Foto: Annie Spratt

Alguén que coñecín da construción, do periodo glorioso de inflado de prezo do metro cadrado no que se estaba a cocer o desastre de 2008, contoume dun seu compañeiro de estada, un cubano de mediana idade que loitara en Angola. Poucos detalles me soubo dar, mais supoño que sería nos 70, na guerra civil, cando Castro mandou mocidade uniformada sen barba dura para dar apoio ó MPLA. Este cubano e maila súa tropa deberon loitar na parte da Cabinda, porque el falaba dunha xungla. E desta xungla chámaballe especialmente a atención unha ausencia completa: a de vida animal.
A primeira vez que o escoitei parecéume impensable. Sen eu ter nunca andado daquela por unha xungla, todas as miñas referencias acerca dela configuraban un lugar onde, de non saber moverse, un podía rematar envelenado, mutilado ou furado a aguilloadas alí onde puxera o pé, en cuestión de segundos ou minutos ou horas. Non era que eu acreditara en canto puideran dicir os documentais, tampouco. Supoñía unicamente que, se en algures tiña que vivir a fauna no seu estado máis primitivo, tería que ser alí.

O cubano tamén debía razoar así no momento no que abandonou a cidade na que se criara e se botou a tiros polo medio da foresta africana. Seica volveu un algo trastornado de semellante aventura. Non se lle notaba máis ca en certos comportamentos incongruentes, en repentinas aparicións do absurdo. E contáronme que volveu así non pola xungla en si, senón polo que vira acontecer nela. Non por acto de animal, senón humano.

Tamén estes meses aí atrás andou Iolanda Zúñiga a promocionar libro novo, baixo o seudónimo de Marleen MaLone, Noites de safari. Unha das súas estratexias era colocar pequenos fragmentos nas redes sociais. Eu batera cun no que a narradora, quero crer que personaxe non baseado en feitos reais polo que se conta dela, convoca un home á cochada cunha mensaxe na que di devecer por ter diante o seu “pollón” ou palabra semellante. “Que home se resistiría a isto?”, pregúntase ela para si mesma, talvez satisfeita. E este home que isto teclea non puidera evitar responder a esta pregunta: “Eu”. Non pretendía ofender. Saírame da alma. Se algunha muller me dixera algo así, veríame obrigado a botar contas dos seus encantos para conservar boa impresión dela, porque xeito tan vulgar de incitación supoñeríame o que os ianquis chaman un enorme turnoff, un caldeiro de auga xeada por enriba da libido, vaia. Algo perfectamente humano, e máis tendo algo de imaxinación e estilo. Porén, teño a sensación de que hai moitas mulleres e algúns homes (na vida real, digo, non na recreada nun monólogo cómico) convencidos de que calquera home sen unha tara física ou mental acharía aquela mensaxe irresistible. Isto podería explicar numerosos desencontros de verbena e discoteca, problemas que chaman “sentimentais” e erros en certas teorías pseudointelectuais.

Seguramente, unha idea fixa na mente de algúns filósofos e sobre todo de moitos alquimistas é que a persoa ve o mundo só como coida que é. O malo é se se é unha Marleen MaLone, que o ve como quere crer que é.

As zamburiñas de James Rhodes

looking-653449_1280

A semana pasada coincidiron dous feitos sen aparente relación:

Por unha banda, James Rhodes, aproveitando que tiña que vir por Vigo para un concerto (isto coido que lle pasou desapercibido a moita xente, e é relevante), provocou a éxtase no galitwitter mediante unha serie de referencias moi amables á nimiedade galega e (o máis importante) en galego. Porque tanto ten que alguén diga que do que máis gusta de Galicia é das zamburiñas; iniciativa semellante xa a tomara, por citar só un forasteiro ilustre e menos coñecido en tempo recente, Kevin Weatherill, alias Dirty Ray, o que fora cantante dos Inmaculate Fools, apaixonado el da empanada e máis entusiasta ca Rhodes no seu amor á terra. Pero o dito: o elemento orgásmico para o pobo foi que Rhodes tuiteara en galego. Non é de estrañar, tampouco, se tal acto mesmo lle custa ó Presidente e a demasiados galegos. Envexei, de feito, a capacidade de abstracción dos extasiados. Moito. Eu só logrei tomar o asunto con certa ironía.

Máis ou menos ó mesmo tempo, linlle a Martin Schultz unha desas frases que dá para destacar en tipos grandes dentro da entrevista, e que resume bastante ben a intención básica da socialdemocracia e o motivo polo que é un imán do odio de tantos votantes de esquerda de hoxe: “Hai que ter o valor de explicarlle á xente que o mundo é complicado”. É dicir: aceptar que nin todo é chegar e encher, nin vai ser sempre como nós queiramos, o mesmo que as solucións que se atopen. Referíase a contrapoñer esta idea á visión dos partidarios da política de Barriga Verde: solucións simples a problemas monumentais.

A Rhodes houbo quen buliu a lle apagar a chama do positivismo un tanto infantil e talvez mercantil das súas mensaxes lembrándolle que a infelicidade agarda invariablemente no fondo do corredor. Puidera ter sido Schultz un deles; non o foi, que eu saiba. Rhodes exerce non de Salvini nin de Trump, pero si un pouco de Beppe Grillo, no sentido de que suxire que todo será moi doado se se fai algo moi sinxelo: no caso de Rhodes, se se sorrí. Nunca os beneficiados pola argallada vivirán dabondo para llo agradecer a quen esparexeu polas cabezas esta teoría-placebo: así correron os xuros bancarios coma a lama nos ríos a rebordar e se elevaron ata dar cos cirros os prezos da vivenda, teñámolo presente.

Aínda que poida que o que de verdade faga Rhodes sexa xustamente o oposto ó que parece que fai: que, resignado á evidencia de que Martin Schultz leve razón, e a diferencia deste, se estea limitando a dicir aquilo que coida que se desexa oír.

Je suis ‘nini’

Téñoo visto saíndo do seu portal cando entro ó meu, persignándose antes de botar o pé fóra, e só sei doutra persoa no meu barrio que o faga. Aparenta máis novo cá min, aínda que non me soprendería que empatáramos a veráns no DNI. Leva o cabelo tirando a louro recollido nunha coleta, e hai un tempo que deixou medrar encol das faccións delicadas unha barba rara que non lle acae; semella mal pegada con cola. Acerca del, ó non coñecelo, só podo facer o que fai o lucense tipo: prexulgar. O seu aspecto (case sempre viste chándais un algo descoloridos) e as súas maneiras non distinguidas, si singulares (en particular polo feito de que adoita devolver a ollada con curiosidade, algo non moi habitual aquí), fan dubidar que teña emprego remunerado nin oficio nin aspiración de sustento propio. Hai algo “poeirento” nel que me move a tal dedución. Algunha vez vai canda un home, que por idade e semellanza física debe ser seu pai, outras canda unha moza de aire insulso, que xa deixa menos á imaxinación. Debe ser, pois, o que chaman un nini, pero moito menos vulgar en apariencia cós amigos da electrónica chunda chunda e os cartos tirados en tintura do cabelo barateira e rechamante.

Seu pai resulta plenamente identificable: sesentón en camisa branca de manga curta co nariz rubio, podería ben ser o pai de calquera dos da miña quinta. Ese que se meteu nas obras ou na fontanería ós quince e mandou estudar ó fillo crendo que o diploma dun ciclo de FP ou mesmo dunha licenciatura, que lle parecerían a repanocha por comparación e por lenda, serían un vale-agasallo a trocar por unha vida de dous coches no garaxe. Despois decataríase de que a cona, e de que tampouco valía o de opositar, e despois virían os cinco coñacs diarios no bar da outra banda da praza, mentres notaba que o rapaz lle gañaba en estatura a forza de velo entrar e saír da casa na que xa non debera estar se a sociedade, o país, a mocidade e o carallo que os fundou foran coma antes, ou como el cría que eran antes.

Eu non vou ter fillos, que xa me pasou o sol por diante da porta. Con todo, se os tivera, coido que xa tería unha idea máis completa do que representa a paternidade cá do pai deste nini, e cós máis dos pais da xeración dos meus. Sabería que, se quixera que meu fillo se botara á pesca pola súa conta mañá, o barco tería que llo pagar eu hoxe. O contrario sería abandonalo á vontade dun patrón argalleiro e cruel: o azar.

Este pai, coma tantísimos pais, foi esencialmente irresponsable. Botou o fillo ó mundo cun papel máis dos que levaba el ós seus anos e acabou procurando a cegueira voluntaria por non poder soportar o que el mesmo causara.

Por iso, cando os vexo xuntos, pai e fillo, non é a de cara a única semellanza que lles noto. Cada un á súa maneira, os dous son ninis. Recoñezo que o que mellor me cae é o fillo. Como mínimo, por estoico: segue á espera de que lle paguen o barco que lle é debido.