Porta á Famiglia

cobweb-4193_960_720

Nunca acreditei nesa crenza actual de que a xente cada vez cre menos na familia. Paréceme pouco máis ca unha frase de suplemento dominical. O que eu vexo fóra deles é que chegan días coma estes, soan as badaladas imaxinarias chamando a unha reunión da manda e os seus membros acoden con devezo de xabarín á vista dun milleiral. Como sempre foi.

O outro día lin outros escépticos, por aí no ciberespazo. Estes, por se non fora pouco soportable a exposición da súa teoría, ofrecíana enchoupada no que hoxe en día é o ton de sermón de toda a vida: ese aire ghuai-cariñoso de “que carallo estades a dicir, que queredes pasar por modernos e sodes uns pasmóns”. Segundo eles, detestar a presencia dos cuñados (entendido, supoño, en sentido amplo: calquera persoa prosmeira e teimuda cunha elevada autoestima), lonxe de facer da persoa que detesta alguén especial (coma se a persoa pretendera de certo selo, algo que non está sempre claro), viría sendo unha especie de política neoliberal encuberta (?!?!): como non gusto da miña familia, pretendo cambiala por outra, igual que cambio de smartphone cando o actual fica obsoleto ou lle patina a RAM. Algúns outros, a maiores, cualificaban esta actitude coma inmatura, comparándoa coa rebeldía quinceaneira tipo “ninguén me entende”.

Vale. A ver:

Primeiro: Sospeito que no que lin puido haber moito dun mal moi deste século: o de non se saber expresar. A reconvención ben puidera vir motivada por unha chamada de atención sobre un detalle que é moi certo: non convén detestar á propia familia, porque sempre se dependerá dela. Cando non ten que estar un vivindo do deles directamente, algo que sucede tanto hoxe, por desgracia, neste xogo o azar pode mandarte de volta á saída calquera día. E alí estará, como moito, a familia; en rigor, quen debera estar é o Estado, pensando nun intercambio xusto, pero é obvio que non estará. Aparte disto, se se está no primeiro caso, é moito máis levadeira a coexistencia, sen dúbida. Agora ben: que non conveña non significa que ese odio non sexa lexítimo, e ben sabe Deus o moito que fai demasiada xente por gañalo pola man, mesmo o dos seus propios fillos, algo para min desprezable.

Segundo: Discrepo da suposta puerilidade de tal actitude entendida coma norma. Polo contrario, vexo reaccionaria esoutra postura, a da reconvención. Pode traducirse por: “Conténtate co que che tocou, non aspires a máis e cala a boquiña”. Sóavos de algo?

E por último, digo eu, por que non debe unha persoa intentar ter unha familia mellor, se pode, e se a que lle caeu en sorte a atopa digna de poñela diante dun pelotón de fusilamento? Non é coma trocar o smartphone nin a videoconsola, nin as mudas. En absoluto. Cando un ser humano non leva unha vida satisfactoria, fai canto pode por ter outra mellor. E falo de algo tan relevante como é unha vida. E pénsese no que ocorre a forza de aturar días, meses e anos a quen se querería ver arder nunha fogueira, esforzo non precisamente bo para a saúde de quen atura. O meu consello, e insisto no condicional: se fora o caso, e se podedes, a eses que vos traen cardiopatías e úlceras de estómago e noites sen sono, a eses preguiceiros á hora de facer por ser un ser humano mellor, que entenden por toda consideración precisa estar aí para facer un par de favores cando aperte a necesidade, dádelles porta, por moito que vos tiveran tocado no sorteo da liña de sangue. Se ides estar con alguén, estade con quen vos faga ben; que non ten por que ser cuñado, nin irmá, nin curmán, nin nai. Se podedes, adeus Sicilia e adeus Calabria. A familia non pode ser La Famiglia.

Unha muller cun Magnum 44

blast-proof-722931_960_720

Volveu suceder. Pasara eu polo Dia que hai preto da miña casa e agardaba na caixa para pagar. Diante miña estaban unha muller aínda nova canda un bebé e máis unha cativa de cinco anos todo máis. A muller pasou co bebé para a outra banda do detector e quixo pagar con tarxeta. Desta banda quedamos a cativa e máis eu. A cativa quixera coller unha desas cestas enormes de plástico que hai hoxe en case todos os supermercados, inútiles na práctica por mor do seu peso e capacidade se se comparan cun carro, e colocala na pila delas que había no oco de debaixo da fita transportadora. Os máis dos nenos non reflexionan á hora de tomar certas decisións porque non perciben as súas limitacións tanto coma un adulto (ou así debera ser, pero hai cada vez menos diferencia mental). Non resultou, pois, nada sorprendente que a cativa teimara en querer meter a cesta por un espazo obviamente insuficiente, pois a pila de cestas estaba contra o fondo do oco. A inconsciencia infantil dá de nefres coa realidade cando, por exemplo, padece o neno un sufrimento físico derivado da súa temeridade. Tanto era o peso do que termaban os seus braciños que axiña se decatou e comezou a pedir “¡Ayuda, ayuda!” á nai. Eu, que estaba á súa beira, non puiden evitar resolverlle o problema. Turrei da pila de cestas cara adiante e faciliteille así o cumprimento da súa tarefa de persoa medrada e menos feliz.

Probablemente foi por un sinal externo, con case total seguridade por ese sorriso algo papón que abrolla desde hai uns anos ós meus beizos cando trato con nenos, por aquilo de estar en idade xa algo serodia para asuntos de paternidade, pero percibín a tensión antes mesmo de erguer a ollada e ver a expresión de súa nai. Deume vergonza e recuei. O bebé botouse a chorar pouco despois, cun pranto estridente e como resentido, atraendo toda a súa atención. Agradecínlle a manobra de distracción.

Pregunteime, mentres marchaba, que tería sucedido se aquela muller chegase a ir armada. Non digo que fora tirar un Magnum 44 do bolso como faría unha versión feminina de Harry Callahan, sen preguntar antes de disparar. Tiña eu curiosidade por saber se, por un intre, se lle tería pasado pola cabeza a idea de tiralo e apuntarme con el. E, sen coñecela en absoluto, só pola sensación, xuraría que o tería feito. Tamén contemplaba eu a posibilidade de que fixera uso del. Aquí xa non sei. A deriva actual non convida ó optimismo neste sentido, e pode ser sorprendente o elevado nivel de brutalidade que pode acadar unha persoa con conciencia de vítima, e máis se á súa vez é vítima da aprehensión.

Estamos xogando a lle mexar na boca ós crocodilos estreitando cada vez máis a distancia entre o carallo e os seus dentes, con esta explotación do feito criminal (algo, lembremos, antigo coma a mesma humanidade e que durará o que dure esta, indiferente a toda condena e reproche públicos ou privados e a todo intento de reforma moral, ó non ter relación ningunha co racional) en segundo que situacións, cando as vítimas son de segundo que condición. Explotación obra da canle ou do xornal ou da web ou da rede social de marras, non sei se obedecendo á sede dese sentimento que sabe ó ferro, ou ben pretendendo crealo por razón mercantil.

Moita xente xa está disparando sen antes preguntar. O único que falta é que lles poñan o revólver na man. Que todo se andará. Despois, imos dicir que resultará “divertido” ver en que para todo.

Derradeira parada

Dicir que a un se lle coñecen xa os anos sería ben pouco novidoso, aínda que se cadra si orixinal na súa acepción principal. O caso é que me sorprendo un algo, ou máis ben o meu eu de hai quince anos se sorprendería de moito nabo, ó botar unha ollada ó que na era analóxica era “o caixón”, hoxe unha carpeta no disco duro do meu portátil velliño, e comprobar que as miñas últimas novelas son historias de amor. Porque a ver: ser, son novelas negras, de ciencia-ficción e (esta é unicamente unha idea que non sei se chegarei a levar a cabo) de terror, pero do que tratan por enriba de todo é dun home e dunha muller ós que o mundo non acaba de comprender nin asimilar cando están separados, e menos aínda cando están xuntos. Si. Un home e unha muller. Heteros e de raza branca, que aínda que de súpeto pareza mentira, tamén son quen de se namorar e esas cousas, aínda hoxe. Xa. Ben sei que nisto tampouco vou á moda, mais ó carallo: a estas alturas, non vou escribir o que queiran outros, agás por unha cantidade con catro cifras mínimo, previo ingreso na miña conta bancaria, e coas súas excepcións.

Ocórreseme que isto poida ser a etapa final. Ás veces os propios actos transmítenlle a un unha especie de sinal. “Adeus, Pippo, adeus”, dicía Pippo alias Fred que lle dicían os obxectos en Ginger e Fred, de Fellini; dicíanllo coma despedíndose del. Teño usado antes este símil; é moi suxestivo. Eu teño a impresión de que, en narrativa longa e en galego, ata aquí cheguei. Case con toda certeza, quedará, e tratará de publicarse no sucesivo, o do caixón/carpeta. Polo demais, estou algo vello de máis para certos inmobilismos, frustracións e soidades. A paciencia dá para o que dá se sabes que o que fas non terá recompensa. Quédame a opción, cando me vexa a gusto, de escribir algún que outro relato, xénero inofensivo, sen público e prestixio caducado.

Gracias a Deus, a este case corentón polo menos dálle polo romance (do verdadeiro, do que ás veces che retorce as entrañas e que vende mal) e non por inclinacións máis perniciosas por debaixo do seu ar pedagóxico e de intención inmellorable. Por isto último si que non tería perdón.

O cambio, creo, foi a mellor.

Eu quero crer (pero non nas actas dos xurados de premios)

Din que nos máis dos casos de asasinato, o culpable é o sospeitoso máis evidente. Algo así pensei cando vin a mensaxe dobre que devolvía a páxina web: en galego, “A súa mensaxe foi enviada”, para a seguir indicar en inglés xustamente o contrario, por problemas técnicos, seique. Mesmo resultado logo de varios intentos máis. A web era a do organismo convocante de certo premio literario no que tiña participado, ó envío das bases do cal estaba eu subscrito, polo que se vía agora, por partida dobre. Escribíralles para lles comunicar a duplicidade e para que polo menos aforraran un sobre de papel do careiro. Organismo e web eran moi galegos. Naturalmente. Notaba que algo así sucedería conforme enchía os apartados do formulario, pero quixera crer que por veces era certa esa crenza actual que move ós seus defensores a ergueren o dedo, poñeren expresión suspicaz cando un proclama a obviedade dun feito ou idea e retrucaren, cariñosos e displicentes: “Iso é o que ti pensas”.

Tamén gustaría de que así fose cando penso na propia utilidade, quitando a económica, de me presentar a ese ou outro premio. E de novo a obviedade esmagante. Hai pouco lin a acta do xurado dun de pouca antigüidade, na que se proclama como mérito para a concesión do mesmo o caracter non sei se antibelicista ou pacifista ou cousa polo estilo da obra premiada. A súa lóxica non dista moito da do minusválido que hai media hora teimou en meter a súa cadeira de rodas polo terzo de acera que ocupaba eu, ignorando os dous terzos que lle deixaba libres na banda esquerda, que por enriba era a máis segura, contra os edificios. Eu quero crer, como dicía o cartel do despacho que compartían Fox Mulder e Dana Scully en Expediente X. Os tempos teñen sido, desde hai xa moito e ata o momento presente, en calquera sentido, inimigos de toda contención no tocante a brincar por enriba do valado que mantén o grotesco distanciado deste mundo. Sempre me digo que isto terá que rematar algún día. Igual que os cativos medran e deixan de saltar por enriba dos valados, algún día terá tanta xente que reparar no incoherente dos seus actos e teorías, e pararán. Deberan facelo por algo tan humano como é o razoamento, sequera. Pero a realidade hoxe son as listas de ingredientes de calquera produto de supermercado: algo vago e susceptible de significar calquera cousa que a quen le se lle antolle.

Os camiños que nunca se desvían

Onte soñei que era policía en L. A. Confidential, o filme. O soño en si, moi breve segundo a miña memoria, non deu para moito, pero resultou interesante. Eu era Edmund Exley; Bud White nin aparecía, de feito. A trama daquilo que mal podía chamarse escena era, como adoita suceder nos soños, absurda. Lembro apenas un tiroteo no que estaba implicado eu canda outros tres policías de paisano, arredor dunha casa. Despois, eu acababa atopando á que tiña que ser a miña Lynn Bracken. Sucedía no meirande dos desleixos: nunha rúa, sen máis. Esta Lynn non era coma Kim Bassinger en absoluto: morena, pel pencosa, moi pouco sofisticada e vestida cun top e un deses pantalóns de ioga que están tan de moda. Non me quedou claro se era prostituta; diría que só era unha vítima. Tampouco tiña eu a seguridade se era a min a quen quería, pero algo no seu xeito de me mirar con aqueles ollos verdes estrañamente penetrantes me fixo pensar que si. Do que me contou deducín que o malo non era Dudley Smith (tampouco asomaba o fociño por alí) senón Dick Stensland, que por algunha razón fora alcalde da cidade. Non preguntedes.

Reparade nos sinais. O meu subconsciente coñece ben o terreo. Deseñárame con acerto coma un Edmund Exley e non coma un Bud White; eu son máis un Exley non pola ansia de ascenso profesional a case calquera prezo nin esas ruindades, senón por certa meirande profundidade á hora de considerar os feitos e por menor quentura de cabeza. Aparte, a miña Lynn Bracken era decididamente de arrabalde, cento un por cen poligonera, como din na meseta. E dixen que eu era Exley, pero en verdade só puiden intuilo, ó non chegar a ver a miña imaxe en espello ningún. Sóubeno pola voz, nidia e suave, de ton medio, moi distante da dun macho alta e polas maneiras en consonancia no trato. Con todo, estou case certo de que o meu aspecto sería moito menos señorial có de Guy Pearce.

Róncalle o nabo: nin sequera nunha recreación onírica, dentro dun filme que para min é válido para calquera momento da vida, se ve un libre do clasismo, nin da ausencia de encanto vital, nin dos camiños abertos hai demasiado tempo coma para pretender (caso de que así fose) mudar a súa traxectoria sen que os meus pasos se encamiñasen pola antiga por inercia.

Cartos en Suíza, man de obra en Asia

Foto: Margarita Morales

Case nunca de me decato de cando na cabeza na xente se dá un funcionamento anormal ata que se poñen a falarme. Case todo o mundo me parece moi común á vista. Tamén mo parecera aquel home. Tíñao visto moito polo barrio. Iso era todo; nunca o oíra falar. Atribuíralle unha voz grave a aquel aspecto de pintor de paredes veterano e desempregado de longa duración, mais resultara tela de ton medio tirando a agudo; case laiaba tanto coma falaba. Comezara o seu soliloquio cando eu viña de deixar baixo chave o que traía de fóra nun compartimento dun deses armarios de lata pintada de cor alaranxada que teñen nos Gadis. El estaba a facer o mesmo, viume chegar e arrincou. Á obsesión abóndalle con sentir outra presenza humana para se reafirmar.

Era un votante potencial ou efectivo de VOX. Era unha inxustiza que ós de aquí non llelo deran ou lles puxeran mil cancelas, e en cambio chegaban de fóra e pumba, dábanllelo decontado. Repetiuno varias veces: ós de aquí, que estamos pasando necesidades, non, ós de fóra que despois andan guiando coches caros, a eses canto queiran. Botei unha ollada discreta en derredor, aproveitando que daba a volta. Se ben captaba algunhas miradas daquela maneira, os máis ignorábano como se ignora un ordenador que mete demasiado boureo na parte dos ventiladores porque vai vello.

Logo de trinta anos vivindo nun bloque de protección oficial, teño costume dabondo con este tipo de actitudes, que son máis antigas e frecuentes do que moitos poidan coidar, por certo. Sei disimular bastante ben a miña condición de ovella negra neste sentido: a miña sorte é ter traza de señor decente e católico (e feo e sentimental) sen sequera eu mo propoñer. Porén, expúxenme un pouco, pois a razón non lla podía dar de ningún xeito.

-Tampouco lles arrendo a ganancia -díxenlle, tirando do dito castelán. Gusto moito de como soa.

-A quen?

-Ós de fóra.

Sorprendentemente, aparentou certa dúbida. A burra foi dereita ó bornal:

-Téñeno máis doado cá nos. A eles perdóanlles impostos.

Vin aberto un dos lados da súa defensa e mandei un ataque lóstrego.

-O que é igual para nós ou para eles é que só chos perdoan se es… -non lembro quen foi que lle dixen. Pensade en calquera cabaleiro vestido de xastre careiro que teña os cartos en Suíza e a man de obra en Asia. Aproximadamente.

Quería ver se resultaba, malia ter pouca esperanza de que así fose. Existían un 98% de probabilidades de que me chamara antisistema. Contra tal prognóstico, o paisano puxo cara de ter recibido os Reis anticipados.

-Aí está! -proclamou, triunfal. Botou un tempo repetíndoo polo supermercado adiante. Oíao ó lonxe, mentres buscaba eu os tomates de oferta e os chícharos de marca branca.

Ás veces pouco cómpre para acadar un entendemento.