O mundo antes dos presuntuosos

A única novela de Adrian Ross, pseudónimo de Arthur Reed Ropes, compositor inglés de comedias musicais decimonónicas (por iso pode sorprender que sexa unha obra de terror un algo lovecraftiano), está publicada en castelán co título de El agujero del infierno (Valdemar). Ambientada na Inglaterra da guerra entre parlamentarios e realistas, ten como protagonista un estudoso das Sagradas Escrituras que rexeitou tomar partido tanto por Cromwell coma polo Rei, pero deberá exercer de heroe á forza noutra situación ben diferente. Este home, chamado Hubert Leyton, é tamén o narrador, é de supoñer que para lectura por parte doutros ollos, polo que puidera moi ben caer na tentación de omitir o que parece máis vergoñento sobre a súa persoa. E non. Nun detalle que atopei moi grato, e por moito que demostrará despois non selo tanto, non dubida en se definir a si mesmo coma “apoucado”, nin en confesar o moito que lle custa tirar de temperamento perante o seu curmán, un tirano cuartelario de humor impridecible.

Nunca gustei de quen se coida o centro do universo. Non falo só de manifestacións de egolatría coma as de certo actor que, se non lembro mal, esixía ás súas donas que lle aplaudiran ó saír el da ducha. Unha menos evidente tería sido desculpable en quen fai arte, con todo, pois sei por experiencia propia que, se non cres que o que fas paga a pena de verdade, váleche máis deixalo estar e sementar nabos. Pero non. Falo desa xente moi segura de si mesma que se ve capaz dunha influencia definitiva nos actos dos demais. Ese activista medioambiental que coidou que, se agora separas o lixo para reciclar, é porque el andou enchendo de folletos cunha folla verde a túa caixa do correo. Esa feminista que coidou que, se es home, non te comportas coma Silvio Berlusconi e sabes facer a propia cama sen intervención materna foi debido ós longos anos da súa loita para concienciar (ou educar, aínda máis presuntuoso) ós da túa xeración. Ese amigo que coudou que, se acabaches por intentar un achegamento prudente a certa persoa, foi porque el cha tiña indicado.

Esta xente non pide aplausos ó saír da ducha, senón que vive entre o resto e adoita ter un prestixio e unha credibilidade abondosas. Esta xente á que nunca se lle ocorreu que xa eras así antes; que non coñeciches máis influencia nos teus actos cá dos feitos da túa propia existencia; que pensas por ti, sen axuda. Esta xente que moitas veces é a encargada de mover o mundo, e así vai.

Ignatius Reilly e os axentes literarios galegos

1454524133_274766_1454526372_sumario_normal

A muller que todos os días me reserva unha barra de pan pouco torrada deixara caer unha vez que sabía que eu escribía. Non me explico por quen puido sabelo; probablemente me viu en El Progreso cando gañei o seu premio de contos, nunha foto tomada, con criterio atinado por parte do fotógrafo, a certa distancia. Dixérame ela daquela que a ver cando lle daba a ler algo do que escribira. Debín amosar tan pouco entusiasmo por que tal chegara a acontecer algún día que non volveu mencionar o asunto. Non é que sexa eu toxo, non tanto, quere dicirse. É apenas ese impulso irreprimible, mestura a medias de preguiza e de vergonza. Cando alguén se interesa polo que é un dos meus moitos oficios, todos de letras e, xa que logo, sen proveito económico, síntome tentado a facer coma o Edgar Allan Poe interpretado por Rafael Navarro en El cuervo, aquel biopic medio dickensiano de tres cuartos de hora que aparecera en Historias para no dormir, de Narciso Ibáñez Serrador, nesa escena na que un Poe xa terminal está peneque perdido nunha taberna e se nega a entreter ós seareiros a cambio dunha moeda. Un deles estráñase de que sexa tan nugallán para tal mester, se foi escritor. “¡Pero cómo! ¿Tú escribes?”, salta outro; o actor é Cris Huerta, dito de memoria. E Poe-Navarro encóllese de ombreiros e responde baixiño, recitando un verso do poema seu que dá título ó episodio: “No… Nunca más…”.

Porque, aparte da miña reticencia a volver sobre a miña obra con quen só quere matar o tempo un pouco, a xente empeza por preguntarche polo xarrón e acaba preguntándoche por Sargadelos. E que podería eu explicarlle a ninguén acerca do que é ser escritor en Galicia? Teño a sensación de entender menos cada día que pasa. Linlle hoxe unha entrevista a Manuel Bragado, que fora editor de Xerais, na que o entrevistador, Jaureguizar, me volveu demostrar que aquí nunca acada un o seu límite de perplexidade. Revelou, coma sen darlle importancia, que houbo aí atrás algúns intentos de crear axencias literarias. Axencias literarias para escritores en galego, entendo. Ó ler algo semellante, non rin porque ultimamente ando con saudade de case todo, e mirade que é a saudade algo falso e aínda perverso, pero manda chover. Foi imaxinalo e ver diante a Ignatius Reilly. Seica esta idea tan (direi) pintoresca non se materializou pola oposición de certos editores, que entendían as axencias coma competencia directa. Eu o que non sei é que había facer aquí unha Carmen Balcells, como non fora botar o día de viños, que de dous ou tres autores soamente mal se vive, e daquela maneira, por non falar de todo o demais, pero vaia. A non ser que non fosen só dous ou tres e… Xusto. Iso que estades pensando.

Edición a petición popular: Houbo unha axencia literaria aquí, tempo hai xa disto. Supoño que xa non está activa.

(Tamén dixo Bragado que lle había que dar o Nobel a María Xosé Queizán, e entón Ignatius materializouse, andou un pouco polo cuarto adiante ameazándome co seu sabre de plástico, chamoume calote intelectual e ceibou un peido coma un trono.)

Dubido que a miña panadeira estea ó tanto de nada disto. E é que este sitio, como dixo Sade en Smooth Operator, non che é para principiantes.

Literatura do mediocre

yard-art-864043_1280

Cando se me ocorreu esta idea algo inane de armar un blog, púxenlle A Pequena Novela Galega pola canseira que me daban as prédicas, aparentes ou non, acerca da necesidade do Transcendente como verdade literaria absoluta. Aquí iso equivale, entre outras ocorrencias, á Grande Novela Galega, esa figura mitolóxica ou esperanza algo candorosa de militantes a media xornada. Prédicas que semellaron convencer a case todo o mundo por aquí. É hoxe o apoxeo da narrativa didáctica. Probade a escribir algo que non conteña unha soa “referencia culta”: nada de demostracións de erudición, nin de retallos da vida dun músico do século 19 coa correspondente exhibición de coñecemento do que é unha corchea, nin explicacións sobre o latifundismo no Cono Sur americano, nin claves ocultas a albiscar por ollos de Lector Preparado, nin leccións gota a gota de nada en absoluto: algo que se limite a falar do que é a existencia humana en esencia, que é seguir adiante sen saber moi ben onde se está nin o que se fai. Se non é poesía, nin é proselitismo (ou fundamentalismo), non vos fagades moitas ilusións de que volo vaian tomar en serio. E de gañar un premio con iso, esquecédevos. É bastante triste esta conclusión, mais tal parece que o proceso da consagración literaria, nun oficio no que, nun paradoxo notorio, a quen o exerce se lle chama algo pomposamente creador, lle imita demasiado na práctica ó da consecución dunha cátedra universitaria ou dunha praza de funcionario na administración pública, dúas cousas talvez non tan desemellantes.

O meu interese no Transcendente vai por días. O que nunca deixou de interesarme é o intranscendente. O mediocre, por exemplo; non confundir co cotián, coidado. Será porque son moitos anos de contacto bastante estreito con el, eu que sei. E dígovos algo que igual non creredes: non é nada doado escribir ben sobre o mediocre. Aquí, o mellor niso era Miguel Suárez Abel, finado hai ben pouco. Comprensible que non se atopen os seus libros fóra da rede de bibliotecas públicas hoxe: facía algo de moito mérito. Aínda non sei de ninguén que o dera superado. Cando en O Quiquiriquí describe as présas do pai do protagonista para ir coller o avión de Lavacolla a Barcelona e o terror que lle produce, un parece coñecer cada elemento da historia. Aínda cando quere saír do que pode entenderse coma drama convencional para buscar algo máis o espectáculo, como fixo en Turbo (titulada así pola vila latinoamericana), os seus personaxes seguen a ser o fulano do quinto B, sen dilemas filosóficos nin grandes ambicións fóra do terreal. O narrador nunca os observa por enriba do ombreiro, nin con esa falsa tenrura que é realmente desdén. O que escribe resulta familiar, e volve especial o familiar. Non sei se un artista poida aspirar a máis.

Dito isto, sede realistas e novelizade as vosas teses doutorais.