Pulp e repolos

fish-3131005_960_720.-Sarah Richter

Foto: Sarah Richter

Hai pouco, Xosé Duncan tivo a ocorrencia de coller unha presa de exemplares da súa novela Negruña e ofertalos como agasallo nas redes sociais, con entrega a domicilio e autógrafo inclusive. Eu mesmo lle fixen promoción no meu Twitter, se ben preferín non pedir ningún; desde que escribo coma profesional (ha ha), leo moito menos, por moitas razóns pero sobre todo pola de me manter libre de influencias externas en todo o posible, e máis cando podo atopar no lido máis dunha afinidade co que eu escribo. A idea lembroume, tamén, con algo de melancolía, aínda que dubido que fose a intención de Duncan, á deses agricultores que protestan contra os prezos de miseria que lles pagan polas colleitas poñéndose no medio dunha praza e dando de balde repolos ós curiosos que se achegan.

Nunha recensión da novela en Biosbardia, xurdía a pregunta de se é verdadeiramente necesario escribir novela pulp tendo, como temos, o cinema e as series de televisión hoxe. Non me acabou de quedar claro o parecer de César Lorenzo Gil, aparte de que non sei se en literatura haxa algo que poida chamarse “necesario” en verdade. Direi que hai que ter presente unha diferencia básica entre o que é a intención (máis ca subxénero) da novela barata e o audiovisual. O guión de L. Sprague de Camp para Conan O Bárbaro, o filme de John Milius, era moi fiel ós relatos de R. E. Howard: rezumaba sangue e entrañas. Naturalmente, houbo que revisalo, e o que se ve na montaxe final é moito máis comedido que o que saiu da máquina de escribir. No tocante ás series de televisión, con excepcións coma Preacher, baseada nun cómic, non se propoñen ser pulp ou novela de cordel, senón o que hai cento e tantos anos era o folletín. Ademais, este tipo de producións aspiran a un público amplo e moi diverso. Hoxe, nas series, é moi raro ver que unha muller ou un individuo homosexual ou negro ou todo ó tempo representen o mal, ou que amosen sequera caracteres complexos neste sentido: non se lles permite, por medo a deixalos quedar mal. O varón branco heterosexual queda para ser o saco dos paus e, sen os guionistas o pretenderen, o máis interesante que alí aparece, porque xustamente non hai medo a deixalo quedar mal: valla de exemplo Jackie Rohr en City on a Hill. O pulp non fai estas distincións: todo é máis difuso. Máis humano.

Así que, necesidade de escribir pulp? Para o autor, como mínimo. Necesidade de publicalo? Non hai necesidade de publicar nada. Non hai peticións no Change.org para que se publique nada en absoluto; ninguén reclama os meus inéditos. Pero, polo menos por dar algo que sexa todo o verdadeiro que pode ser un produto artístico, eu, se o tivera, miraría de publicar pulp. Por moito que acabe un dándoos de agasallos coma repolos.

O que ninguén lembrará ó día seguinte

Foto: David Cardinez

Baixara eu por unha ducia de laranxas, e agardaba mentres atendían ós demais clientes. Había xa un tempo que a xente coa que me topaba nas ringleiras e/ou diante dos mostradores se guiaba cunha urbanidade desconcertante, ata tal punto que non deixaba de me preguntar cando volvería xurdir unha faísca de “normalidade”. Podería mentir e dicir que esperaba que fora naquel mesmo momento e lugar, pero non mentirei.

Marchou a persoa que estaba xusto por diante de min e ía eu abrir a boca. Nisto que un deses paisanos que fixeron de apalpar no pan sen envasar unha sorte de costume se adiantou e pediu que lle cobraran a barra. O paisano entrara despois de min, así que, non ben lla cobraron, díxenlle: “De nada”. Eu non estaba anoxado, nin ofendido. Limiteime a lle dar a entender o que viña de facer, pois hai infractores das normas que ignoran selo.

A dependenta, talvez non querendo quedar mal no negocio do que estaba encargada, díxolle, sen malos fumes: “Seica te colaches”. O paisano nunca mirou para ningún de nós. Coa ollada baixa, nun aceno que non parecía de vergonza nin de culpa, tardou uns segundos en responder: “Hombreeee…”, desta cun ton de orgullo inequívoco.

Como digo, pouco me importaba que alguén adiara en medio minuto a compra pola miña parte dunha ducia de laranxas; tempo, tiña eu dabondo. Nin sequera me ofendeu a falta de educación do paisano. En cidades coma Lugo, unha persoa de movementos repousados e poucas falas que non pareza Dolph Lundgren é altamente susceptible de ter tomada por parva; non pode un poñerse carneiro contra o inevitable. O significativo foi aquela faísca de “normalidade”.

O paisano tería, como pouco, sesenta anos. Imaxinei que o seu nivel de envilecemento debía ser elevado (algo, por certo, moi común en individuos da súa idade aproximada aquí), para ter en tan pouca estima a súa reputación que tiraba con ela a cambio de poder pagar unha barra de pan un pouco antes de tempo. Ocorréuseme que, se era quen de facer tal por cousa tan trivial, de cousas moito peores sería ou debía ter sido capaz na súa existencia. A ruindade revélasenos así moitas veces: non nos feitos máis notorios, nos que pasan á Historia, senón nos que case ninguén lembrará ó día seguinte.

O que me daba Michael Knight

high-plains-183520_960_720

Reflexión logo de tragar un filme de Netflix bastante predicible, cun elenco que parecía unha asemblea das Nacións Unidas. Tal diversidade tería sido ben interesante se fora uniforme. Non era o caso: os malos eran brancos, e varóns case todos.

Se quixera dar unha frase que valera coma titular dunha entrevista desenfadada e moi improbable a min mesmo desas típicas das páxinas do xornal en época estival, diría que fun un neno lucense algo americanizado. A cultura popular audiovisual que me entrou polos ollos estaba feita, nunha porcentaxe bastante elevada, entre Nova York e Los Ángeles, California. Non son, nisto, tan diferente de moitos outros galegos da miña idade aproximada. Acabou por coller relativa fama aquela frase da Dallas emitida na TVG, “Estás bébeda, Sue Ellen” (lembrades?). As caras que enchían as miñas horas mortas eran as do Doutor Who (británico este, excepción agradecida), as de David Hasselhoff coma Michael Knight, e mailas mangas arremangadas da chaqueta de Don Johnson e a xoiería portátil de Míster T, e máis un actor para min descoñecido ata entón facendo do tolambrón de Han Solo e dun inverosímil profesor aventureiro de alcume ridículo, e Charles Bronson a darlle pasaporte a calquera que deixara de lado as boas maneiras, e o traxe charramangueiro con ombreiras anchas co que entra Corey Haim na tenda de comics en Jóvenes ocultos. Por tirar unhas bolas da urna ó chou.

Ningún daqueles personaxes tiña a menor semellanza comigo nin co que me rodeaba. As súas historias nada tiñan que ver coa miña vida. As estradas soleadas polas que corría K.I.T.T. pouco tiñan que ver cos solares decorados con valados publicitarios de pintura que eu vía cada vez que botaba un pé fóra da miña casa, en absoluto semellante a un apartamento de Queens nin a un chalé entre os outeiros, nas aforas de San Francisco, coma os que se vían en Harry O Forte, nun dos cales perpetraba unha matanza demasiado espectacular un policía de tráfico xusticieiro.

Mal podería eu identificarme con ningunha daquelas facianas. Pero tanto me tiña, e tanto me ten. Eu sabía moi ben que xamais sería Michael Knight nin Harrison Ford, nin falta que me facía. Non tiñan por que ser do meu mesmo sexo, nin color, nin sequera falar o meu idioma. Non minguaría nin desaparecería o meu interese porque non tiveran os ollos claros nin foran de arrabaldo lucense; seríame igual que tiveran o ollar tan negro de Lee Van Cleef e se moveran por Beverly Hills. Érame igual.

O que me atraía do que me ofrecían era algo ben máis sinxelo e nada simple: dábanme beleza. Volvían máis dignos de ser vividos os meus días. Polo demais, ben me decataba eu, que algo fato era mais tanto non, de que todo era mentira.

Os que non teñen aldea

art-1006001_960_720

Talvez o teña contado antes: Durante unha conversa cun meu coñecido, madrileño con anos de residencia en Lugo, dixo el que atopaba bastante substanciosos os salarios de aquí. Deixoume un algo perplexo, pois nunca souben dun salario lucense que puidera chamarse de tal xeito, en verdade, non sendo os Deses Que Todos Sabemos. Convideino varias veces a desenvolver a súa idea, intrigado eu, mais do dito non saía. Tivo que ser a súa muller quen me aclarara aquilo que seu home tiña en mente e, por (para el) obvio, non traducía en palabras. O meu coñecido madrileño coidaba que todo lucense tiña “aldea”, quere dicirse, parentela no rural, entendida no seu sentido máis materialista: varios quilos de carne, ovos e produtos da horta no maleteiro do coche cada fin de semana. El contaba con este complemento salarial en especie como algo xeralizado á hora de botar as contas do mes. Medio me tomou unha risa amarga ó explicarlle que eu non tiña aldea, e coma min moitos outros. Tiven a impresión de que non acabara de crerme. Os tópicos son resistentes coma o mofo negro.

É comprensible que non me crera. Hoxe hai moita xente a vivir, dun xeito ou doutro, da súa aldea particular. Nunha independencia ficticia. Marcharon da casa ós 18 ou ós 24, mais seguen indo xantar alí con moita frecuencia, ou teñen o seguro do coche a nome do pai, ou mesmo, literalmente, veñen encher a neveira propia a conta da da familia a cada pouco. Sei de casos. E o curioso destas persoas é que non semellan conscientes da súa condición verdadeira. Observan cunha conmiseración cariñosa a outras que teñen a súa idade ou máis e aínda viven cos pais. Falan delas coma se lles foran alleas. Lémbranme un pouco a un presidiario ó que lle deixan pasear media hora polo patio da penitenciaría adiante que faga burla doutro presidiario en cela de illamento.

Vívese moito de ilusións: da ilusión coma forza vital, e da ilusión coma engano.