Cando fala o Demo

shield-6130_960_720

Anda a xente alporizada coas manifestacións da parte de Madrid con servizo doméstico, apoiadas pola parte de España que quere chegar a ter servizo doméstico. Áchanas inmorais, e sono. Porén, o máis destacable do visto, para min, é a súa torpeza organizativa. Calquera sabe que o último que se debe facer nun país empobrecido e desigual para resultar popular é botarse ás rúas guiando un Jaguar con fasquía de acabar de saír do club de campo. Todo me tiña traza de ocorrencia de El Jueves. É unha sensación que xa non me abandona cando penso neste carallo de mundo: non sería o esperpento menor se o fixeran a propósito.

Talvez a razón maior pola que, como moitos andan a lembrar con insistencia e queixa estes días, na Alemaña se prohibe a exaltación do Terceiro Reich non sexa outra ca un profundo pesimismo. Polo menos para min, que son un profundísimo pesimista, ou coidaba selo. Tamén se dicía que, hai arredor dun século, a esquerda española era reacia a que se outorgara á muller o dereito ó voto, temendo que o clero acabara sendo o organismo consultor do electorado feminino (como probablemente acabou sendo en máis dun caso). Na actualidade, a insistencia coa que se esixe que se lle retire á ultradereita o dereito á liberdade de expresión indica, ademais dunha identificación inconsciente entre palabras e feitos, coma se foran o mesmo, ese mesmo temor. A masa podería moi ben acabar seducida por quen predica solucións simples a problemas complexos e coitelo polo gañote contra quen os mire mal. Non sería a primeira vez, e é sabido como acabou a arroutada. Se é que é tal arroutada, e aquí é onde Lucifer entra no escenario e se para no mesmo centro do círculo de luz do foco e di, con esa elegancia coñona que se lle atribúe na ficción: se é, di, que tal arroutada non é máis que a expresión do desexo orixinal. Se cadra é o que lles pide, máis que a alma, o instinto. Habería que cavilar niso.

Eu non mudei de opinión. Ó que son reacio é a tapar a boca de ninguén, por ridículo ou insultante que xulgue o que dela estea a abrollar; se quixera facer tal, tería que silenciar a máis de media humanidade. Outro conto sería se da ameaza se intentara pasar á consumación. A Historia, por moito que a demasiada xente non lle alcance, mesmo a profesores universitarios que aínda non ingresaron na terceira idade e xa predican no ton guai-condescendente de quen pode dicir lévame, Morte, que xa vin as xogadas todas de todas as partidas posibles, deixou demostrado o moi variable da óptica humana co paso do tempo e o cambio das circunstancias. Xa aconteceu que un día algo era palabra do Señor e dous despois era blasfemia, e á inversa. Non vaia ser o que falou no parágrafo anterior que hoxe queiramos prohibir e mañá nos prohiban.

Pan para os paxaros

sartana_01

Hai particularidades que podemos cualificar coma de dobre fío. A miña, unha delas polo menos, é que nunca causo demasiada sensación a ollos alleos (ou que si causo demasiada, a saber). Isto tanto pode ser malo, cando se perden oportunidades valiosas, coma bo cando se evitan enredos e decepcións. Podemos dicir que, por un lado, teño o privilexio da irrelevancia. Polo outro, e por exemplo, carezo de compañeiros de xogo nese patio de colexio que é o mundiño chamado cultural. Á súa vez, a isto véxolle a vantaxe de non ter que comer callos cando quería bacallau á portuguesa por non ofender a un anfitrión inexistente, e a desvantaxe dunha inanición con honra mais sen comodidade. Hai non moito, alguén me suxeriu que non me limite a subir no Amazon o que escriba, senón que o envíe a unha editora. Nun universo de administrativos da función pública e profesores de instituto e universidade escribindo en horas libres, ben sei que non sempre se comprende que hai cousas que non pode ser de calquera maneira.

Tampouco me dou por incluido cando se publican manifestos ou comunicados desde o “sector”. Mal pode un sentirse integrante dun grupo se ó resto de membros lles é indiferente a sorte que corra. Gusto moito dos westerns, en particular dos da banda mediterránea, e unha das razóns talvez sexa que, ben mirado, non dista moito o que faría Sartana do que fago eu, no sentido de que somos cazadores de recompensas e temos a morte á porta de continuo. Saberedes que, nos filmes, o habitual é que ninguén (agás, como moito, a moza fatal aínda que de bo corazón, a predilecta do dono do saloon ou do malnacido principal da vila) poida ver diante ós cazadores de recompensas. Os sheriffs case lles tiran os dólares á cara, con noxo, na súa oficina pequena, desde detrás da mesa co mural de carteis amarelecidos de proscritos e o estante dos rifles ás súas costas. Téñenlles unha inquina intensa, ben por coidalos voitres, ben intrusos profesionais. Unha diferencia entre os filmes e a vida real é que nos filmes, ós pistoleiros élles bastante doado dar co fuxido da xustiza, e é este e/ou os seus esbirros os únicos en opoñer certa resistencia. A min, pola contra, éme máis complicado cobrar a recompensa, e non por mala puntería: chego á vila e resulta que non hai quen me indique sequera quen é Cavanaugh o Vermello, nin se estivo alí, nin onde foi, nada. A xente sempre dá aviso a outros pistoleiros antes de que teña eu baixado do cabalo. E se boto moito tempo sen pillar ningunha faciana de cartel amarelecido, non podo tampouco pedirlle unha subvención ou unha pensión ó Gobernador do Estado. Éche mala vida esta. Non vola recomendo. Quitádevos do po dos camiños da escrita se tedes oficio de máis proveito.

Por iso, e por moito máis, oio falar de manifestos e de sectores e de cultura, e oio, si, pero non escoito. Sendo, como é, igual ca botar pan ós paxaros, deixo a cousa estar e póñome a desmontar o revólver, a limpar ben o canón da borra da pólvora, a engraxar e a cargar o tambor. E despois, a ver que caras hai nos carteis. Que máis non sei facer. E, cun pouco de sorte, agarro a Cavanaugh. Ou me agarra el.

Vender coa etiqueta cambiada

miniature-1700602_960_720

Foto: S. Hermann & F. Richter

Unha tal Laura Huelin, experta en “narratoloxía” segundo lle entendín, clama no seu Twitter contra os autores que seguen a empregar, di, a violación dunha muller coma punto de arranque dunha novela ou coma pretexto para o engrandecemento dun personaxe masculino, e en sentido amplo contra a imaxe de debilidade que entende que adoitan ter as mulleres na literatura. Tiven que ler o fío onde o explica todo varias veces. Pregunteime en que podería andar a pensar para poñer algo así todo seguido. Concordo con ela en que non é o método máis imaxinativo que se poida atopar, e os clixés poden ser necesarios na creación artística, pero sempre con moderación, como pasa co licor de 40 graos. Como especifica que, pouco máis ou menos, lle trae sen coidado o que o resto de internautas opinen sobre a súa idea (mentalidade típica desa caste de usuarios de redes de autoestima se cadra un algo subida de máis, a de non se responsabilizar do que ceiban unha vez ceibado), non me molestei en contestar.

Con todo, direi que acho errada a oportunidade da mensaxe. Lembrei os westerns de Sergio Leone. Quitando C’era una volta il West, onde está Claudia Cardinale, as aparicións de mulleres son moi escasas e practicamente en calidade de figurantes, sen apenas diálogos nin transcendencia na historia. Préstanme moito eses filmes, mais pregúntome como terían sido con máis e mellores personaxes femininos. Lembrei tamén a única escena (aparte duns poucos segundos ó comezo da metraxe) de Get Carter na que aparece Britt Ekland, en roupa interior a practicar sexo telefónico con Michael Caine. Semella Huelin ver masivas estas prácticas, cando, non sei se por diferencia de entornos, a min me parecen, non imposibles hoxe, máis si cada vez máis cousa doutro tempo. Pola contra, noto a tendencia oposta, polo menos por aquí: contrapoñer un personaxe masculino mesquiño, normalmente branco e heterosexual, a outro feminino máis ou menos virtuoso, se non vítima, para elevar moralmente este último. Nada novo na Historia da Arte. No cinema levamos décadas véndoo: a final girl nos slashers, como exemplo maior. (Poño exemplos de cinema porque non me queda claro se a autora, que se expresa con moito anglicismo, con “escritores” se refire a novelistas ou a guionistas, ou ós dous ou a ningún.) E os slashers nunca foron a grande reserva mundial da profundidade psicolóxica, nin da calidade dun guion, que se diga.

Hoxe vemos que na literatura tamén ocorre outro tanto. Aínda pasaría se lle imitara ó que os ianquis chaman no léxico da loita libre “put someone over“: quere dicirse que dous loitadores teñen un combate de moita esixencia para os dous coa fin principal de que un deles, polo común o máis novo e prometedor, poida amosar todo o seu potencial. Mais non. Estoutras propostas literarias son coma un combate de boxeo con sparring: o único que éste, o personaxe masculino, debe saber facer é caer ben na lona, sendo a excepción cando o papel é de malo malísimo. Ó contrario do que di Huelin, é moitas veces o personaxe feminino o que se aproveita do masculino hoxe. Non é que a este o violen (!), non que eu teña lido, polo menos, pero á forza debe ser secundario respecto ó primeiro e a súa única función é a da sombra cativa antes da luzada. Os seus motivos carecen igualmente de relevancia para quen narra. Para min, hai equilibrio literario cando se amosan os motivos de todos. Cando se dá a entender que nin os bos son santos, nin os malos Belcebú. Os personaxes caricaturizados traen, pois, o desequilibrio, e o resultado é máis un discurso, ou unha ilusión, ca unha narración. Que non digo que o desequilibrio non preste en moitas ocasións, eu, que gusto dos filmes de acción de videoclub dos 80 da Cannon. O que non pode ser é vendelos coa etiqueta cambiada.

O que nos pasa por diante

 

A foto é desta mesma mañá, tirada con présas; en cidades pequenas todo é receo perante os actos máis habituais no resto do mundo, por iso non me parei moito. Chamoume a atención a suciedade que cobre o metal. O sinal está aínda máis emporcado visto en vivo do que se ve na imaxe. Malia iso, distinguiredes ben esa faixa de cotra na metade inferior. Seguramente sexa po do asfalto e charrizo de tubo de escape ó cincuenta por cento. Ese sinal viu anos de urxencias, moi urxentes e non tan urxentes, e de moitos pés no acelerador sen destino certo.

Afirma certa noticia que a redución do tránsito rodado por mor do estado de alarma evitou milleiros de casos de asma infantil, millóns de xornadas de absentismo laboral e unhas 1.000 mortes o mes pasado nunha España unicamente preocupada por un virus que, segundo as teorías máis aceptadas, saíu dun morcego máis estresado do común e segundo os amigos dos podcasts e canles de Youtube insistentes na conspiración perpetua e onmipresente, dun laboratorio chinés. En total, son unhas 10.000 mortes anuais por polución ambiental, polo menos, das que se sabe. Exemplos hai moitos máis, cada día, cada mes, cada ano, perante a indiferencia xeral. Diríase que moitos teñen necesidade de partes informativos e seguimentos ó minuto de mortos para tomaren consciencia dun feito. Non será porque o ignoraran. É talvez porque non se atreven a pensar o que ninguén máis dá impresión de pensar. Mesmo os perigos, con independencia da súa gravidade real, han de ser hoxe populares, virais. Por contra, perde tanta xente o 95 por cen do que lle pasa por diante dos nefres. Aquilo do que non fala todo o mundo non existe, ou é demasiado distante coma para que deba preocupar.

Ese sinal tan emporcado sabe moito da vida? O sinal non sabe nada porque carece de miolos. Delito si que o teñen os que pasaron por diante del sen reducir a marcha, os que, igual daquela o mesmo ca hoxe, só tiñan miolos para o outro 5 por cen de cousas.