O (non) soño dos luns

Cando a este 2020 non lle falta máis ca un intercambio de exhibicións de potencia nuclear entre dúas ídem adoecidas por causa do orgullo nacional, cando nada podía parecer menos distante do real do que o era xa un día calquera sen uso de máscara e esplendor conspiranoico, non vos enganedes: a loucura sempre pode ir en aumento.

O meu panadeiro dos luns, ese que será da miña idade, como moi vello, e que case nunca me di nada que non sexa o máis sabido: o prezo da barra, amosou predisposición á conversa. “E eu non te vería pola igrexa?” Expliqueille que hai 25 anos que non piso unha. A ver, estiven non hai moito na Capela da Madalena, na Arzúa, cando o Padroado do Pedrón de Ouro tivo a ocorrencia de me dar un premio. Quero dicir que levo ese tempo sen asistir a unha cerimonia relixiosa. E non as boto nada en falta, como non estraño as vodas, bautizos nin comuñóns, e menos aínda os enterros. Son un galego atípico para todo, témome. Nin a carne vermella toco, non vos digo máis.

Non lle dixen todo isto, claro. Aventurei que, vivindo non moi lonxe da igrexa, puido terme visto pasar por diante dela, nun itinerario meu moi gratificante, por sumar soidade e verde. Non, insistiu el. Xuraría terme visto servir de monaguillo. “Teño traza diso?”, quixen saber, verdadeiramente perplexo. Non tiña. Pero el coidaba que alí me vira, por tras do cura. Repetín que nunca na vida fixera tal, algo molesto, non porque me confundise cun monaguillo, senón porque, perdida xa a opción de ser alguén de ben, albergaba sequera a ilusión de ser un marxinado con algo de estilo.

A conversa derivou noutros asuntos, coma a fe no Altísimo. O meu panadeiro é ateo. Manifestou a súa confianza en que os seus fillos tamén o sexan, malia, seica, a muller, que é “moi católica e iso”. Deixei caer, porse fora o caso e el non reparara nisto, o detalle do malentendido tan habitual entre tanta xente, moita dela supostamente progresista, que consiste en confundir a Deus coa Igrexa. Admitiu crer que “algo debe haber”. E ó tempo, que isto, o que vemos cada día, é canto hai, nin salvación divina, nin inferno de tormento eterno. É o mesmo que me pasa a min en certos días. Tivo que existir un Enxeñeiro, que xa non ten plans para nós, se é que un día os tivo.

Mentres falabamos, eu deixaba por uns segundos de escoitar para me preguntar se o Enxeñeiro acabara de tolear e nos estaba obrigando, coma se fosemos clicks de Playmobil nas súas mans, a actos sen sentido aparente, coma aquel. O sucedido non difería tanto desoutros nos que un se ve envolto nos soños, case sempre cunha iluminación irreal e un ritmo moi acelerado.

Velaí un fenómeno propio do tempo presente: que o soño ocorre estando un esperto.

Butron e máis eu

speedometer-653246_1280Foto: Gerd Altmann

Ando algo intranquilo. Cada vez me parezo máis a Henri Butron, aquel personaxe de Manchette que quería ser escritor pola cor dos billetes. Non era vocacional, obviamente. Antes fora ladrón de coches, guionista de filmes eróticos (coma o autor), terrorista tipo kale borroka da ultradereita francesa en plan OAS e, por paradoxal que pareza, cómplice do brazo armado dun movemento esquerdista africano poscolonial no tráfico de armas. O de escritor ocorréuselle logo de que unha xornalista progre o entrevistara para veren de armar xuntos un artigo sobre as súas aventuras: estivera en prisión por emprendela a tiros coa policía, con mala puntería, cando o cacharon na cama coa filla da devandita xornalista. O fulano supuxo que con aquilo de darlle á tecla e ir vender o resultado ós burgueses das revistas parisinas podía facer cartos. Por descontado, ignoraba todo no tocante á escrita literaria e importáballe un carallo. Cando tomou a decisión, foi comprar unha máquina de escribir Hermès e andouse mirando polos espellos da casa para ver se tiña traza de escritor. Cando nas redaccións das revistas lle preguntaban o que “quixera expresar”, el perdía os tentos: “Eu non quería expresar nada, só quería cobrar!”. Sorprendíalle que a eles non lles entrara isto na chencha.

Por fortuna, coido que non acado o seu nivel de estupidez. Porén, compartimos esa sensación de que se nos acaba o tempo e xa non estamos para agardar con aceno zen durante todos os pasos do proceso. Na literatura e en todo, no meu caso. Vemos o tempo no que vivimos coma un tempo de transición, como o foron os anos finais de tantas civilizacións.  Hai pouco andaba a xente a voltas coa apocalipse maia. Entendíana coma a fin do mundo, cando en realidade os antigos maias víana máis coma un cambio de orde. Talvez non sexa moi diferente este 2020 da noite antes de que os bárbaros cruzaran o Danubio e se armara aquel rebumbio que rematou na Galicia sueva. Non sei. A decadencia témola diante mesmo dos ollos. Butron era un bárbaro agardando polos bárbaros. Falta por saber que bárbaros chegarán desta. Peores cós que xa están aquí non parece que vaian ser. O que non podemos facer é agardar para sempre ata que algo se mova da outra banda do río.

 

 

O voto da panadeira

Foto: Wolfgang Claussen

Estou a preguntarme a quen lle votaría a muller que me vende o molete do país seis días de sete da semana. Esta muller é da parte da Fonsagrada e fala galego (popular) con todo o mundo, agás con quen non o entende e con quen non parece do país. A min, por moito que lle falo en galego (popular), case sempre me contesta en castelán. Non me custa comprender por que. Debo terlle traza de estudoso da obra de Marx (Karl, aínda que eu sexa infinitamente máis de Groucho) ou, en todo caso, de chico fino coma Ana Pardo de Vera ou Míchel Salgado ou Javier Gutiérrez. Para ela, son un elemento alleo ó seu propio mundo. Formulado sen actitude, penso, pero son.

Non creo que se puidera agardar nada bo dun día electoral, estival e de pandemia todo ó tempo. Pésima mestura. Non me sorprendeu, pois, que todo siga pouco máis ou menos como estaba, que con frecuencia é o peor que pode acontecer. Non pensan así os votantes que deron 42 escanos ó partido que xa gobernaba. Moi ó contrario, o medo vai gañando forza no xuízo conforme o corpo envellece e todo canto abarca a vista se torna incomprensible ou ameazador (hanos pasar a todos, se chegamos aló). Nese punto, o medo faille as beiras ó costume, e dese momento glorioso na palleira nace o continuismo, ou o conformismo. Cando o camiño é inescrutable, vale máis subir no cabalo do salteador do que xa sabes con que man tira de navalla.

Non quedemos tampouco aí. Hai quen, perante as lamentacións de quen non deu posto no sillón unha presidenta que apenas ofertou máis nada ca unha campaña electoral ante todo emotiva, deixa caer que hai quen anda polas tabernas canda a xente común todo o ano, e hai quen só se achega para pedir o voto cada catro anos. É unha insinuación certeira e perigosa: para poder co teu adversario, a única saída é converterte nel. Segundo esta teoría, a ideoloxía é irrelevante. Se Ana Pontón ou Gómez Reino convidaran a augardente de herbas e botaran uns cantos na Taberna de Marcos unha ou dúas veces por semana, gañarían as eleccións. Simplona asunción. Penso.

Se cadra é só que, aparte de que o medo é libre, que o é, e moito, á xente por aquí lle preocupa máis o asfaltado dunha pista ca quen foi Alexandra Kollontai. Se cadra non hai maneira de que poida semellar campechano (o adxectivo está de actualidade rexia) quen, por moito que se conteña, acabará citando a filósofos onde o que se demanda é unha fórmula práctica para resolver un problema. Se cadra. Eu que sei.

Con todo, nunca chega a xente a botar man á escopeta contra o veciño, e iso gracias ós de sempre. Os de fóra, tan denostados cando veñen de turismo predador, son os únicos que logran o que semella imposible: que os que falan de pistas enlamadas e os que falan da Kollontai dean as mans contra eles. Abóndalles con chamarnos pailáns a todos (na cegueira propia) para que uns e outros, feridos no orgullo patrio, nefasto par de palabras, se boten a eles coma lobos. Aí é onde todo o que, mediante a consciencia da eiva, puidera supoñer unha mudanza no rumbo, unha certa esperanza, se esborralla no ar.

Tránsito das inutilidades

cactus-1453793_1280

A Thom Yorke, o cantante de Radiohead, veulle a idea que deu lugar á canción Paranoid Android unha noite nun bar de Los Angeles, examinando o comportamento dun fato de fulanos pasados de cocaína ata a raíz do cabelo. A inspiración acode ó artista, din algúns artistas, nos momentos máis críticos e, polo que se ve, e eu mesmo podo dar fe do dito, non sempre no lugar máis agradable. A canción, coma o álbum no que sería incluída, OK Computer, sabe á canseira de cando a televisión emite todos os días o mesmo episodio da mesma serie.

Coñezo ben a sensación. Polo común, nótoa coma quen nota unha picada sen importancia nun cóbado. Nestes días vira nunha desas dores que che escarallan a postura, esas que che veñen cando os anos son moitos e levaches demasiados tantarantáns. É a canseira, sempre: o fastío profundo. A molestia de asistir ó entusiasmo alleo cara unha idea ou unha tarefa que un sabe perfectamente inútil falando as verdades, coa impotencia engadida de non ser quen de llelo facer ver ós entusiasmados. É tempo de pandemia e de campaña electoral. Do paisano histérico porque hai inconscientes a milleiros que fan coma que fuman para non teren que poñer a máscara, xúntanse de doce en doce nos bares, néganse a se someter a unha PCR por se dá positiva e lles fode as vacacións e nas praias arremuíñanse lonxe das zonas delimitadas; e do paisano que escruta con lente de aumento cada aceno e cada palabra de cada político no debate electoral televisado e aproveita para dar el mesmo a súa aportación, case sempre valéndose das redes e sempre repetitiva ata a saturación, á campaña do seu candidato.

E sucede que un e outro guíanse por paixóns destinadas a non daren froito. Coa pandemia apenas iniciada, escribira eu que era unha cuestión de tempo que nos tiveramos que afacer a vivir co bicho: tiña na cabeza a moi probable reacción fronte ás demandas propias dunha situación de restrición de certas liberdades en favor do ben común dunha sociedade que se coida con dereito a afumarlle a casa ó veciño ó prender unha fogueira no xardín para asar as troitas no San Xoán porque é a súa terra, ten a escritura e ninguén lle di o que pode ou non pode facer nela. A inutilidade dos debates electorais é, penso, máis notoria aínda: non vexo prudente que ninguén cun mínimo de sensatez decida o seu voto en función dunha sorte de espectáculo dirixido por tras dos focos por unha tropa de asesores de toda caste no que nin a cor da camisa do candidato é casual e no que, está comprobado, poucas promesas das feitas viraron realidade coa papeleta na urna; igual se pode dicir do esforzo das prédicas no ciberespazo que, como moito, só terán a aprobación de quen xa antes concordaba coa mensaxe. Para as desgracias humanas temos o prognóstico que ofrece a experiencia, e para a escolla dun gobernante, a perspicacia para lle aplicar esa lente de aumento cando se enfronta á realidade, quere dicirse, durante os outros 1459 días do mandato.

A ilusión desta xente lémbrame á dos cocainómanos daquel bar de L. A. que aquel británico miúdo de ollar asimétrico observaba con malestar crecente. O que resta dela o día seguinte é, en resumidas contas, a mesma cinza.