Os que seguen no seu sitio

Será pola pandemia ou polo que sexa: cada vez vexo, no meu exterminio ritual de tempo diario, máis carteis co lema “NECESITO AYUDA” escrito a bolígrafo, e cada vez nos lugares menos convenientes a priori. Da porta dos Gadis, que é unha escolla como mínimo sensata para pedir esmola, polo moito tránsito de clientes, pasaron mesmo á porta de comercios nos que o dono se para a falar contigo porque non hai ninguén máis a quen atender. Adoito dedicar unha inclinación de cabeza a cada esmoleiro (diría mellor esmolante, pois o galego normativo denomina igual a quen pide esmola e a quen a dá, pero teño menos forza na RAG ca un xitano nun xuízo, como di o dito do sur peninsular) co que topo, pois, se non de admiración, é digna de respecto tal actividade. Nunca sei se captan o significado do meu aceno, e non sei se non me desexarán un caso severo de hemorroides en voz baixa, ó non poder eu deixarlles o que non me sobra. Fágoo igual, e máis se, como digo, por veces a escolla do asento é arriscada.

Outra das razóns da miña certa reverencia cara os necesitados é que un escritor debe, por forza, sentirse máis pertencente ó mundo destes có dos profesores universitarios, os xornalistas ou os funcionarios, o que non significa que guste del, tampouco. Mais un mira o poeta Ricardo Sorbedo de La colmena, mellor o filme cá novela, polo menos na miña opinión, que trae un pouco pan envolto no gabán e senta á mesa do café sen un peso e di, cun sorriso, que Deus proveerá, e pensa que velaí está un compañeiro. E un mira aquel filme de Coppola que poucos terán mirado ultimamente, Malas calles, e mira aquela escena na que Charlie (Harvey Keitel) reñe con Johnny Boy (Robert DeNiro) e acaba por darlle uns dólares, dicindo que cos cinco ou dez que lle quedan pasará a fin de semana, e pensa que iso ben o coñezo. E direi Cowboy de medianoche, o filme, que a novela de J. L. Herlihy nunca nas mans me caeu, cando Joe volve á casa marcada para demolición con medicamentos para Ratso e uns dólares, e faille pensar que os gañou co seu corpo na rúa 42, onde de certo estivo, pero doando sangue. Este escritor non é un prostituto, mais o resto, e recoñecendo a influencia dunha vida en precario xa desde o berce, un percíbeo coma unha sensación próxima ó físico.

O esmolante e o escritor, digo o escritor de vocación e de corazón, o que non vale para outra cousa, saben que sempre lles caerán as migallas, que serán outros os que se poidan permitir vacacións de profesor universitario, e que están tirando os dados a cada minuto que respiran, e que non hai un plan previsto para a derradeira parada da viaxe. E así e todo, sentados cada un no seu posto, seguen adiante.

Machen en Galicia

Nun día revirado, estaba eu dando unha volta e acabei na Praza Maior, e alí deuse unha coincidencia non máxica, si dun humor putañán. Foi o pasado 17. Se cadra por iso había alí un posto de libros de segunda man, onde atopei La colina de los sueños, de Arthur Machen, a un prezo razoable mesmo para min. Machen escribía ás veces autobiografía ficcionada. Nesta novela, o protagonista, o mozo Lucian, lembra moito ó mozo que el debeu ser: os dous eran fillos dun pastor anglicano dunha vila galesa, os dous estaban fascinados por aquela terra, a súa paisaxe, o seu pasado e os seus mitos e os dous marcharon moi novos a Londres para pasalas negras por mor da imposibilidade de cursar estudos superiores e a tendencia ó estudo do “inútil”, como di Lucian.

Había ben tempo que non a relía. Dela quedárame na memoria, se cadra coma ós máis dos que gusten do que Machen escribía, a parte máis onírica, e non a máis realista, tanto ou máis interesante, que fala dos esforzos literarios de Lucian. As páxinas nas que se explica o destino da novela que mandou a uns requintados editores londinenses fanse, desde a distancia que impoñen cento e tantos anos e unha ambientación inglesa, un chisco actuais hoxe e aquí. Cóntasenos que recibiu de volta o manuscrito canda a típica carta de rexeitamento en ton cortés máis un catálogo dos recentes lanzamentos da editora. Case todos os que alí publicaban, explícase, eran mulleres que escribían novelas en tres volumes e todas recibían as loas da Press, da Review e dunha tal Miranda da Smart Society. Unha das novelas, dunha tal Sarah Pocklinton Sanders, era considerada “digna de figurar na mesa da clase, na biblioteca do salón ou debaixo da almofada da máis docemente formada das nosas fillas, o que é un grande mérito neste tempo de cacarexar clamoroso dos autoproclamados ‘artistas’. Queremos comunicar á xente nova que fala de estilo e literatura, de harmonías da construción e da prosa a nosa convicción de que o público lector inglés seguirá a ignorala. O pasatempo inofensivo, unha moderada cantidade de intereses domésticos, o fiel reflexo da vida esforzada e baril no eido da caza, as imaxes da inocente e saudable adolescencia de mociñas inglesas (….) Eses son os temas que sempre atoparán unha cálida acollida nos nosos fogares, de porta pechada para o estilista escrofuloso [sic] e o artista mal peiteado.” A única diferencia fundamental é que a Lucian acabarán por lle plaxiar parte da novela, algo que a el lle resultará indiferente. Ó decatarse, só pensará en mellorar o que escribe para que todo sexa digno de plaxio.

Eu pensei que, cambiando nomes e anacronismos, o que hoxe se entende coma aceptable e mesmo positivo non é moi diferente dos “pasatempos inofensivos” e dos “intereses domésticos” e das “imaxes” de inocentes e saudables adolescencias. Hoxe temos Sarahs Pocklinton Sanders que queren pasar por estilistas escrofulosas e artistas mal peiteadas, mais a intención é a mesma: indicar e impoñer o que supoñen boas maneiras.

E tamén pensei que ser un Lucian, que é o destino que nos deixan, éche fodido de carallo en calquera vida.

Cada 17 de maio

Foto: Michael Knoll

Antes, nas aldeas, polo menos naquelas das que procede a miña familia, era costume entre a xente máis vella engadir unha sorte de prefixo/sufixo cando se refería a un defunto. Eu sei de dous. Se se tiña boa opinión do defunto, dicíase “Dositeo da Veiga, en-paz-estea”. Se se tiña mala, “Dios-perdon’-a” Dositeo da Veiga”. Esta mentalidade aldeá lémbrame un pouco ás bases ideolóxicas da literatura galega actual máis popular e valorada, por maniquea. Un só podía ser en-paz-estea ou Dios-perdon’-a. Nunca entendín isto. A algún defunto Dios-perdon’-a mencionado na miña casa tíñao coñecido, e se o resto da súa vida foi un fillo de puta, que non o sei, a min non me tratou mal. Mais o ser humano tende á clasificación do individuo por sistema. De non facelo, os movementos ideolóxicos que pretenden reinvindicar ou atacar un colectivo xamais existirían. E non sei se non tería sido mellor.

Hoxe acordei cavilando nestas cousas, e preguntándome que clase de defunto sería eu se tivera vivido e morto na época na que aínda se falaba así dos defuntos. Supuxen que, por intencións, sería un en-paz-estea, e no social, na adaptación ó medio, para entendérmonos, decididamente un Dios-perdon’-a. E cando a tal conclusión cheguei, por aí nalgún curruncho do caletre oín os primeiros golpes de batería de Ramblin’ Gamblin’ Man, de Bob Seger.

Minto. Non só foi hoxe. Acordo con estes pensamentos moitos días. Sempre chego a esa mesma conclusión. A música pode ser diferente.

E xa non sei que carallo quería dicir, nin por que cada 17 de maio, entre eses moitos días, acordo pensando na morte. Tanto ten.

Teceláns perpetuos

Foto: Peter H

Fun a semana pasada ata o HULA para actualizar os datos da miña tarxeta sanitaria, non vaia quedar no limbo cando o Sergas teña a ben reservarme un ou dous chutes de Pfizer, Moderna ou J&J. O proceso para facelo desde a casa resultou tan inaccesible como supuxera que resultaría, a diferencia da mala ostia, que si xurdiu puntual a me facer apertar os dentes. Na era dixital, o sistema proclama medio minuto nun smartphone cando quere dicir unha ou dúas horas entre a sempre impredicible rede de bus urbano lucense e a ringleira (aquel día milagrosamente breve) diante das xanelas de Administración dun hospital. Paradoxo propio dun tempo no que a filosofía xa non dá máis de si e a liberdade, por contra, consiste en ir de bares e poder escoller a forma de suicidio.

A viaxe levoume por algúns dos recunchos máis gratos de ver da cidade, que son os máis remotos e deixados da man da Alcaldía. O trebello vibraba ó pasar polo firme devastado nivel desfile de división de mecanizados da Fervedoira e o seu pazo, de ar señorial un día, de pendello hoxe. Seica pola zona había un puticlub. Nunca fun, mais non me estrañaría que o tiveran armado no mesmo lugar e no que fora o cuarto do señor unha suramericana de feitura rotunda lle tivera amosado os seus encantos a un langrán calquera cos ollos moi vermellos por mor da marihuana un día. Nas Gándaras albisquei un toldo que dicía “Bar-Ultramarinos”, que me resultaría evocador se eu fora Xerardo, un rapaz de aldea, á par que decepcionante cando notei o papel amarelecido co que forraran os vidros por dentro.

Á volta, baixei do bus na Ronda e pasei por diante da sé da Xunta, ese estafermo, como diría Camilo Gonsar, que parece a casa dun produtor de porno de Malibú tamaño familiar e versión insablubre. Había unha manifestación ás súas portas. Sindicatos e nacionalistas a pedir mellores condicións para a supervivencia. Ó pasar eu por diante, por algunha razón, todos os manifestantes, mesmo o habitual home do altofalante, enmudeceron de golpe.

Imaxino que foi algo casual, debido a algunha sincronización necesaria nesta clase de situacións. Eu seguín camiñando. Varios manifestantes da primeira liña, disto non había dúbida, fitaban en min. Decidín que algo tiña que facer. Seguro que teredes botado un deses suspiros fondos nun deses días fatigosos nos que nada semella saír dereito, e todo é tecer a colcha por un lado mentres se desfai polo outro. O meu inflou a miña máscara, e ata non sei se non resultaría audible. Ó tempo, non puiden evitar un cabeceo de aborrecemento, que un observador superficial interpretaría como despectivo.

Non era tal. Era só que aquilo, aquel tecer e destecer, tíñao visto tantas veces na miña vida coma golpes de á dá unha mosca nunha hora. Tiña visto tecer milleiros de colchas, todas coas mesmas agullas e a mesma la. Todas as desfixeron o tempo e máis o aburrimento dos seus destinatarios, neste tempo de datas de caducidade aceleradas e de sede enfermiza de procurar ar novo cando aínda non se acabou de respirar o presente. Ultimamente lembro moito aquilo que dixo Chuck Palahniuk de que (cito de memoria e non textualmente) no mundo non hai oportunidades para todos, e a violencia será un medio de acadar esas oportunidades. Isto penseino despois. Daquela só seguín andando.

O digresivo e o melancólico

Foto: Miloslav Hamřík

Ultimamente miro moito Once Upon A Time In… Hollywood. Un día á semana, como pouco; igual me sucede con 28 Days Later, de Danny Boyle. A moitos non lles prestou o de Tarantino. Dígoo en pasado porque o mirarían unha vez e fin. Pareceulles, xulgando tanto polos comentarios de espectadores “non especializados” coma dos Carlos Boyeros deste mundo, un filme no que non sucede nada, que carece de dirección e para eles, en consecuencia, tamén de sentido. Identificación errónea, a da dirección co sentido. Pode que non se conte unha historia cunhas referencias concretas, quere dicirse, uns personaxes, unha relación entre eles, un plano temporal, movementos cruzados deses personaxes que causan a acción, e un final máis ou menos épico. Non. Aquí o que hai é un exercicio de digresión de dúas horas e corenta e un minutos, aproximadamente. Fálase dun tempo que xa pasou e que tampouco nunca foi exactamente como o presenta; dise ás veces que os actos da Familia Manson indicaron a perda dunha inocencia, pero sospeito que Hollywood, se algún día a tivo, xa a perdera moitísimo antes diso. Para quen considera Pulp Fiction un clásico do cinema, estoutro non pode ser máis ca unha bosta incomprensible, tamén se comprende. Pénsese no coñecemento que os menores de 40 de hoxe terán do que era o cinema do Oeste barato producido nos 60 entre Roma, Almería, Madrid e Burgos e da realidade daqueles actores que encabezan carteis ata que un día abren os ollos nas súas casas dos outeiros de Los Angeles e descubren, mirando para as guedellas de Dennis Hopper, que lles pasou o sol por diante da porta.

O pecado semella ser, pois, a ollos de moitos, a digresión, pois nun filme polo que se pague, e aínda un que se piratee, e máis se é de Tarantino, non pode pasar un minuto sen que a alguén lle disparen nos collóns. E tamén a melancolía, pois filmes coma este si que teñen un sentido. É extremadamente melancólico. Trata de dous abandonados por todo e por todos e dunha perda sen volta atrás. Nunca gustei moito das historias dos gañadores no social, no económico ou no afectivo, por dicir tres. Sempre que me presentan un heroe (ultimamente heroína) sen ningún defecto importante, sen ningunha carencia, sen ningunha necesidade, deixo de ler ou de mirar porque me cheira a can. Prefiro as dos que, coma a parella algo improbable que fan Rick Dalton e Cliff Booth, que son conscientes do lonxe que se atopan do camiño da fortuna, e de que iso non vai cambiar, e de que igual o seu futuro é negro coma o piche, e malia todo permítense o gusto de lle disparar nos collóns ó decorrer do tempo, que é o que dicta a lei máis poderosa hoxe, coas súas propias (e disque desfasadas) armas unha noite de moito bochorno.

Na vida real, á xente coma estes dous díselle que se “reinvente” ou que morra. Os que non queren facer unha cousa nin a outra son os máis interesantes, sempre.