Tigre e dragón

Foto: Vinzenz Lorenz M

Richard Matheson escribiu o relato no que se baseou Spielberg para o seu Duel (El diablo sobre ruedas) influenciado por algo que lle aconteceu o día que asasinaron ó Presidente Kennedy en Dallas. Ese día, ían Matheson e máis un amigo en coche por unha estrada con case toda certeza moi semellante a aquelas polas que guía desacougado Dennis Wheaver no filme, cando un camión que viña por tras, con case toda certeza nada semellante a aquel trebello de pesadelo que persegue ó Plymouth vermello de Mann, deu en acelerar demasiado e en pegárselles á traseira de xeito temerario. Coidaron que o condutor toleara, pois non aparentaba intención de lles adiantar por moito que lle facilitaban a manobra. Matheson atopou tal virulencia nesa actitude que non debeu custarlle moito tecer esa historia na que o Diaño feito metal e pneumáticos vai á caza do ser humano.

Aquel de Matheson foi un día podemos dicir que endiañado, coma se aquelas dúas violencias tiveran dado as mans para deixar sabor a cobre na boca e a inseguridade en cada aceno. Día arruinado. Xa teño contado que eu entendo un pouco deses días. Ben menos memorables no meu caso, certo, pero días estraños así e todo.

A rapazada que xogaba ó billar o outro luns, case todos sen máscara, xa me tiña ben encarneirado, pero era un encarneiramento máis ou menos tolerable. O café non me sabía peor e o libro aínda me tiña chiste. Acababan de marchar dous fulanos, máis vellos, da mesa do lado, os dous coa máscara a pendurar da orella. Os dous amosaran completa indiferencia ás miñas olladas curiosas e ó meu abanear maino de cabeza. Intentaba eu chamarlles a atención, para que se decataran do que estaban a facer e, tamén teño que dicilo, para que marcharan para a terraza coma case toda a poboación lucense. Fixera igual coa rapazada, igualmente en van. Ás veces, só ás veces, teño unha miguiña de fe na humanidade. Aló foi toda polo río abaixo. Pouco botou a mesa desocupada, cousa rara naquel local a aquela hora e neste mes. Por iso fora alí, porque o normal tería sido atopalo baleiro. Os seguintes inquilinos foron un trío de poligoneiros, dous machos con gorras de béisbol e unha femia de carnes abondosas encaixadas nun top e nuns shorts. Como era de esperar, na vida os vira diante. Coma se tiveran saído do inferno, talmente. Entón, cada un de nós cometeu unha estupidez.

A estupidez dun dos canis fora tirar a máscara, que traía posta de fóra, e situala no cóbado cando estaba dentro e rodeado de xente. E a estupidez que eu fixen foi repetir ollada inquisitiva e abanear de cabeza. Desta vez, cando volvía ó meu libro, oín un “¿Quieres algo?” agresivo. Notei o calor no corpo e o ritmo cardíaco acelerarse de golpe. Non podía ser. Oía ó fulano explicarlle ós outros dous “Es que se me quedó mirando e hizo así” e era coma volver a un tempo esquecido e nada estrañado, cando era moito máis novo, máis hormonal e case desexaba aquela clase de meteduras de zoco. Estaba case emocionado. Nun segundo, xa estaba medindo a ollo a forza dos dous canis, lendo na postura de cada un se tería que ir contra un ou contra dous, dubidando sobre o estilo axeitado de loita e se debía empregar o cinto coma arma se o plan inicial ía ó carallo, non foran os pantalóns algo caídos dificultarme os movementos de pernas, e se o Aplauso (non vos explico a súa mecánica, pero é efectivo se está ben executado) era factible. Eran os mesmos pensamentos que se me amoreaban no caletre daquela, tantos anos antes, cando tivera a última pelexa. Porque a análise primeira fora ben doada: non entenderían máis ca un idioma, e desde logo ningún razoamento. A súa reacción inicial fora significativa. Aparte, eu medrara rodeado desta caste de humanidade. Coñecíaa demasiado ben, ó meu pesar.

Falando de reaccións, non sei se coñecedes un filme de artes marciais chamado The Perfect Weapon (Arma perfecta); moi recomendable dentro do subxénero, sobre todo polo realismo coreográfico inusual: nunca se ve ninguén saltando tres metros no aire. O protagonista tiña un anel con dous gravados, un tigre e un dragón. O seu mestre de kenpo ensináralle que eran os dous estilos de loita: o tigre, ou a reacción impulsiva, e o dragón, poderoso e tamén intelixente. O discípulo poñía o gravado do tigre cara arriba cada vez que se tiña que agarrar a ostias, sen máis cerimonias. Pois, seguindo este exemplo, eu, nas escasas pelexas nas que me metín na miña vida, fun dragón, agás na última, na que perdín por preferir non ser unha cousa nin outra. Desde entón, evítoas por esa e outras razóns. Moito esforzo para non ser o resultado máis ca un monte de enredos. Os canis eran e sempre serían tigres.

Xa estaba eu na parte na que me preguntaba se estaría fisicamente enferruxado de máis para o que podía ser un combate esixente. Sabía que esta caste de contrincantes non son precisamente intelixentes. Calculaba que, cun pouco de sorte, lograría que acabaran mallando un no outro por accidente, coma nun filme de Bud Spencer e Terence Hill. Estaba por pechar o libro, deixar de eludir a confrontación e ir ó choio se non había outra alternativa, cando os tres poligoneiros concluíron que era mellor marchar, e tal fixeron. Sen máis. Dei gracias de que desta a miña ocorrencia funcionara no aspecto da comodidade. Axotara da miña beira unha compaña non desexada nin desexable.

A moza volveu algo despois por tabaco da máquina. Deume que recear a súa despedida educada da camareira. Sería ilóxico que me estiveran agardando fóra, mais teño visto cousas máis raras. Por se acaso, deixei pasar unha media hora antes de saír. Precaución inútil. Non apareceron por ningures. Parecera todo un soño. De feito, teño notado que estes seres se materializan coma por encanto nos días malos. Hai algo de inexplicable nesas aparicións sen o menor sentido. Pero en fin, este Mann podía guiar tranquilo, que o camión tirara por outro ramal. Coido que sorrín por baixo da máscara, non por alivio, senón por nostalxia. Tempos idos que volven para se volver fume nun tris. Para nos lembrar o que aínda somos ou non somos máis.

Un barrio feo

Foto: Esa Riutta

Cando souben da arroutada definitiva de Jake Davison, o primeiro que fixen foi procurar Keyham no Google Maps. Plymouth quedábame algo a desmán para unha visita presencial. As imaxes, en particular as rotatorias, amosan un barrio feo, debo dicir. Un monte de casas case idénticas e sen a menor persoalidade malia dataren da era vitoriana algunhas delas, polo menos, calculo, as construídas con ese ladrillo visto estreito da cor do sangue callado, tan inglés; engádase algo de verde e moito cemento. Máis nada. Un neno pode criarse alí perfectamente feliz, porque na infancia a despreocupación que deixa a imaxinación ceibe fai que todo se vexa moito mellor do que realmente é. Para alguén occidental de 22 anos, debe ser un lugar do que fuxir a dar cos pés no cu en canto se poida.

Despois procurei noticias. A cobertura da BBC centrouse nun aspecto en particular do asasino e suicida: a súa suposta condición de incel, é dicir, de varón resentido co sexo feminino por non dar logrado relacións duradeiras ou só de foder unha noite con ningún membro (desexado, imaxino) deste. Tiven que dar cun xornal español, non sei se El Heraldo de Aragón, para atopar ben detallado o dato de que súa nai, inquieta polo que ela coidaba un comportamento estraño de seu fillo, tiña solicitado axuda á sección de enfermidades mentais da sanidade pública británica, e que tal axuda lle fora denegada por “falta de persoal dispoñible”. Sorprendente, ou non tanto.

Os Jake Davison parécenme moi interesantes desde o punto de vista literario. Supoño que non serei o único, ou non debera, se é que no gremio de escritores se dá un mínimo de perspicacia. Un dos personaxes máis interesantes sobre os que se poida escribir. O insatisfeito social tallante, o derrotado pola vida, como el mesmo se definiu. Se queres falar da sociedade, non busques máis. Outra cousa é vender libros así, que ben sei que sería ben improbable. Ninguén quere saber destas profundidades deitado ó sol nun areal. Ninguén quere saber en que mundo vive se tal información non lle supón proveito ningún.

E con todo é innegable que a historia destes rautos é a historia da civilización humana actual, penso eu. Disque Davison, no seu modo incel, adoitaba botar pestes do Chad e máis da Stacy, alegorías do varón apolíneo co que a xente normal entende por éxito na vida e da venus que tolea por eses varóns, respectivamente. Davison non era ningún antisistema, contra o que se poida pensar, senón o contrario: quería ser un Chad, alguén normal, e sentía que non se lle deixaba selo. Outros, por contra, temos claro que a sociedade, o normal, fracasou hai xa moito. Fracasou cando cómpre saber dicir non ou alguén se aproveitará da túa bondade ou te tomará cariñosamente por idiota; cando se vai de manifa e se escriben moitas prédicas inflamadas nas redes e despois se apaga o teléfono porque mañá hai que ir botar horas extras que non che pagarán, e é o que hai, e mellor esquecelo a chupitos. Dous exemplos. Hai ducias, centos. E sobre todo fracasou porque, cando se lle demandan solucións ós problemas que creou, responde que non hai persoal dispoñible nese momento.

Os pés na herba

Foto: Spanky Ward

O sol parecía querer quentar de firme, algo non moi visto neste verán lucense. Notei gana de pisar a herba. Puxen a miña gorra de Adidas e botei a andar lonxe do valado de edificios que, sexa de vinte metros ou de tres quilómetros de longo, é case calquera rúa desta cidade. Baixaba por diante do parque de bombeiros cando unha furgoneta de mensaxería á que deixara atrás estacionada en dobre fileira pasou rulando a modo á miña beira. Sentín o urro. Uso esa palabra porque a coido máis precisa, sequera no sonoro, para describir un berro gutural coma o que saíu da xanela do pasaxeiro. Non era un berro de dor, sorpresa nin nada polo estilo. Non era que eu lle tivera feito nada, nin estivera a incumprir as normas de circulación. O fulano non quería nada de min. Berrara como se berraría para lle afalar ás vacas. Mirei a furgona distanciarse. Fracasara el no que sen dúbida era a súa intención: lanzara o seu “ataque sorpresa” tan ás presas que non lograra meterme medo. Nin tal fugacidade espertar a miña curiosidade. Seguín andando devagar á beira do solar de herba amarela que mesmo ulía a iso, á palla; parece lóxico mais non sempre ocorre en zona urbana. Puidera ter cedido á tentación e pisado a herba. Case o fixen. Pero non. Demasiados días desexo unha desas apocalipses de cinema na que só restamos o mundo e máis eu. Polo menos para meter os pés na herba sen ter que bater con ninguén a axexar, a empecer, a dar mostra vulgar de non entender nada de vivir.

Indo xa  polo que chaman “avenida” e non é máis ca un carril periférico, dun lado a rozarme a roupa nas silvas que ninguén matara aínda con glifosato, á vista dos loureiros que tanto agradan ás velutinas, do outro a mandarme un airiño lene o tráfico sempre impaciente deste lugar, dera en cavilar na estraña forma na que certas carencias humanas se presentan. O baleiro existencial queda moi ben representado na xente que berra cousas desde os coches, ou desde as fiestras, ou desde as terrazas dos bares (tamén me ten sucedido) a quen pasea despreocupado en aparencia. Que pode levar a calquera a tal acto irracional e innecesario, se non é a desnutrición da alma, por dicilo ó xeito poético? Aquel repartidor, na súa falta de imaxinación, na súa imposibilidade de atopar certo goce de espírito en canto había arredor seu, e dou fe de que era moito, non tivera máis saída para eludir a rutina patética que lle tocara en sorte e que seguramente non facía demasiado por cambiar ca seleccionar un obxectivo que debeu estimar vulnerable e inofensivo, inclinarse un pouco cara a dereita sen ceibar o volante e berrar nin cheguei a saber que. Aínda ben que isto non é un deses filmes con ínfulas psico-sociolóxicas nos que o protagonista, véndose nunha situación semellante, prefire disparar no sitio de ouvear. Con todo, debo recoñecer que sería máis entretido. Desta aquel pobre ser inanimado si que lograría atraer o meu interese.

Porque si, hai moito material para encher o baleiro. Sen urros. Sen depender dos que seguiron camiño entre as silvas, a herba seca, as rosas a rebordar un muro e a tarde quente, In The Hot Afternoon, como dixo Stan Getz. Hai material. E non se aproveita. Teñen os pés na terra no sitio de telos na herba.

Non máis guerreiros

Foto: Manfred Richter

Hai moitas posturas no tocante a certos asuntos fundamentais que, sen revelar todo sobre unha persoa (por moito que moitas así o crean e cometan o erro de lle turrar pola corda á curiosidade), si que evidencian eivas que imposibilitan unha relación axeitada con quen teña unha diferente. Hoxe é común que se confunda, que esa é outra, o fundamental co aleatorio, o principal co secundario, e en consecuencia se pretenda negar a complexidade humana. Un asunto para min fundamental é a filosofía e a política vital: o que un entende que ha de ser a vida e o xeito no que se ha de gobernar a propia.

Así, hai unha declaración de intencións moi de actualidade, pronunciada cun orgullo que me sume na incomodidade aínda no asento máis acolchado, que me lembra por que moitas das miñas mellores conversas as teño comigo mesmo. É esa mediante a que unha persoa se cualifica a si mesma de “guerreira” perante a vida. Non é que me moleste que a xente adopte unha actitude combativa. O que me renxe é a falsidade coma un tráiler de catro eixos que adoita implicar tal afirmación. Coñezo centos de persoas “guerreiras” e, contradicindo o que sería de esperar e desexar dese cualificativo, a súa filosofía é o optimismo sen base sólida ningunha de calquera charla de calquera coach de aspirantes a emprendedores á maneira de San Fernando Valley, e a súa política é que me boten o peso que queiran, que ben terma este lombo del.

Esas persoas ben poderían chamarse guerreiras, certo, mais unicamente no sentido militar estrito: tropa. Pois a boa tropa limítase a apandar co que manda o oficial, sen unha queixa, dando mesmo o derradeiro folgo, se fose preciso. Do mesmo xeito, estas persoas guerreiras limítanse a apandar con canto o Estado e a sociedade dispoñen e esperan que apanden. Elas non o entenden así, claro: polo contrario, coidan heroica, ata pode que revolucionaria, a súa conduta.

Non sei vós, eu non quero máis guerreiros. Chega de guerreiros, como tería cantado Elizeth Cardoso. Non quero máis xente que apande. Quero xente que, non ben descenda o peso camiño do seu lombo, asumindo as consecuencias graves e inevitables, se quite do medio. Sequera por ver que fai a máquina se algo así sucedera.