Para o que quedamos os de Humanidades

En J’ai vu tuer Ben Barka (de título castelán El asunto Ben Barka), filme francés do 2008, trátase o caso real do secuestro e asasinato do político norteafricano Mehdi Ben Barka, coa connivencia dos servizos secretos, na Francia dos anos 60. Ninguén diría que todo aconteceu como se conta lendo o argumento: Un ex-presidiario sempre metido en negocios turbios enreda a Marguerite Duras e a Georges Franju en tal conspiración, como guionista e director dun documental sobre a descolonización africana e latinoamericana. Titularíase “Basta!”, exhortación moi socorrida nos discursos de Fidel Castro daquela. O documental non chegará a realizarse porque é, para escándalo da escritora e do ditector, inocentes eles na lea, ficticio. Unha argallada para atraer a Ben Barka a Francia, onde non dispón de protección gobernamental, co gallo de ofrecerlle o papel de “asesor histórico” na produción. Se o queredes mirar, farásevos entretido, aínda que algo confuso na exposición da trama. En materia de adaptacións do caso, gustei moito máis da novela de Jean-Patrick Manchette L’Affaire N’Gustro. Penso que está descatalogada; eu atopei un exemplar velliño da edición de Laia do 75 na antiga NegraYCriminal barcelonesa, hai anos xa, titulada tal cal, El asunto N’Gustro. A tradución amosa un léxico “cheli” ben saboroso. Prefíroa porque o seu Xudas é un vinteaneiro de orixe pequenoburguesa, machista e violento e crápula, amigo de vestir coma un figurín e do hard bop, que tanto se arrima á extrema dereita por deleite como á extrema esquerda por comenencia, logrando ser aceptado en todos os bandos, desde a OAS Metropolitana ata o socialismo africano; entre a militancia universitaria feminina de esquerdas exerce, ademais, de sedutor. Na gravación magnetofónica que articula a novela, que el rexistra ó longo dunha noite coa intención nunca materializada de enviala á prensa logo de se ver enganado e perseguido, tira dunhas reflexións pseudopolíticas brutallanas e divertidísimas. O personaxe do filme carece desta gracia.

De Duras e de Franju, chámame a atención, deixando a un lado a súa estraña imprudencia (nunca queda explicado como é que ela, primeira contactada, que será a que convenza a Franju despois, coñeceu ó Xudas dos barrotes), por non dicir que me marabilla a utilidade que demostraron ter, sequera para semellante vileza. Quedou dito moitas veces, mais non por iso é menos certo: antes algúns artistas, imos dicir intelectuais, tiñan o seu peso no mundo. Agora, o seu prestixio quedou para dicir que si a todo con máis ou menos estilo, para prestarse a facer “obras comprometidas” con tal ou cal causa, algo que artisticamente adoita dar moi pobre resultado ou para escribir artigos a laiarse de que xa ningún Goberno inclúe un ministro poeta. Xa ninguén (n)os quere, nin para axudar a darlle pasaporte a un líder opositor dunha ditadura militar. Igual ca Henri Butron, o protagonista da novela, que gustaba dos “libros de verdade sobre cousas de verdade”, é dicir, ensaios e manuais técnicos, a xente só quere xente de verdade para cousas de verdade. 

Aquí abriríase oco para outra reflexión; a da necesidade de “reconversión” do artista para adquirir utilidade social. Caso de que desexe adquirila. Porque existe a opción, ademais da de morrer, de exercer, se é que pode, de formiga nos pantalóns da sociedade. É perigosa, non imos negalo tampouco: podería acabar o artista, se se descoida, sendo un Xudas dos barrotes noutro sentido. É dicir, reconvertido. Para iso, en esencia, quedamos os de Humanidades.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Salir /  Cambiar )

Google photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google. Salir /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Salir /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Salir /  Cambiar )

Conectando a %s