Non é París

Foto: Tom Wieden

O meu veciño poeta colleume hoxe con présa. Malia todo camiñamos xuntos un pouco pola avenida abaixo na tarde de outono, ese tempo indeciso. Contoume que non gusta da pintura de Blas Lourés. Iso dixo ó comezo. Axiña concretou: do que non gusta é dun costume do pintor, como é o de querer cobrar polos seus cadros. Tiven que tomar partido polo artista non presente: todos deberamos querer cobrar, por dignidade, por moralidade e por comer. El acenou cara a sucesión de fiestras de baixos cun letreiro de “SE ALQUILA” pegado no vidro. “Non ves como está todo? Non hai cartos para iso”. Recoñecín que non deixaba de ter o seu mérito pensar así en quen pasaría por un indixente a ollos de quen non o coñecese.

Tamén el fixo unha concesión argumental: ollou arredor outra vez e dixo que Lugo é cidade onde a xente vive apenas para traballar e mirar a televisión. Unha cidade para estar, para sobrevivir. “Non é París, desde logo”, coincidín eu. El aprobou o comentario, coido que comprendendo que non estaba a me valer do lugar común. O París do que eu falaba era non unha cidade, senón unha ilusión.

Pouco máis tarde tiven que me despedir para, desta si, ceder ó convencional dun horario ríxido. El deu a volta en redondo e despediuse sen máis. El non cedeu.

A oportunidade no “engano”

Este ano seica levou o Planeta unha novela escrita por tres homes e presentada baixo seudónimo feminino. Algunha xente anda alporizada. Entende que se lle está a quitar o espazo ás mulleres. O sucedido non é nada que eu non teña visto en vinte e tantos anos de escritor en máis dun premio literario en galego, se ben diferente na idea do que en realidade é o Planeta; de feito, aínda non sei se no futuro non haberá algunha sorpresa neste sentido por aquí. A xente teoriza de xeito aberrante. Cancela a Woody Allen porque alguén o acusa de algo, como cancelarán, supoño, a Bryan Ferry porque opinou hai poucos anos que as tropas nazis en pleno desfile tiñan un aire moi elegante ou cousa polo estilo. Esa xente pretende que o artista sexa a personificación do que ela entende por virtude, cando a arte desde sempre é transgresión. O artista non é unha persoa normal.

Aparte disto, esas reaccións revelan algo máis perverso aínda. Os ofendidos séntense enganados. Quere dicirse, se eles tiveran formado parte do xurado, teríanlle concedido o premio non á obra, senón ó seudónimo. Noutras palabras, terían gustado da obra se fose escrita por unha muller; se o fose por un home, non. Tal actitude fai dubidar, penso que con moita razón, do seu suposto interese artístico. É mesmo unha infracción da norma primeira do regulamento non escrito dos xurados e, en sentido amplo, dos lectores: o que debe valer é a obra, non quen a escribe. Do contrario, é unha perda de tempo solicitar o envío baixo seudónimo. Coidado con se converter naquilo que se detesta.

Con todo, algo moi importante deste asunto no que ninguén semella reparar é nas posibilidades deste “engano”. Estes tres señores xa se valeran do seudónimo feminino antes, igual ca outros moitos antes, como dixen. Confeso que non lin nada do que escribiron; a obra presente, polo menos do xeito no que a presentan, semella tan anodina e cinguida á medida do comercial que tampouco me atrae especialmente. O caso é que, ocultos debaixo dese nome inventado de muller, venderon libros e ninguén agás o seu editor quixo saber quen serían. É isto algo impensable na edición convencional actual, que ficou obsoleta: segue a solicitar fotografía do autor para a lapela e compromisos para presentacións e sinaturas de exemplares e charlas en institutos. A oportunidade é a de que a historia, sexa esta máis ou menos do agrado de cada un, sexa a que importe.

Un filme kitsch

Foto: PIRO

No poliziotesco setenteiro Milano Calibro 9, baseado nun libro de Giorgio Scerbanenco, hai un comisario de policía que sería un Harry O Sucio en modo máis realista. É o encargado de seguirlle os pasos a Ugo Piazza, un sicario da mafia acabado de saír de prisión, a quen ó tempo lle seguen os pasos os seus antigos compañeiros. Tanto o comisario coma os mafiosos están convencidos de que roubou 300.000 dólares da súa propia banda, ocultounos e cometeu despois un atraco a unha xoiería con torpeza premeditada, para que o pescaran e o meteran no caldeiro.

Este comisario, que non ten nome sequera, indígnase perante a soa idea de amosar a mínima humanidade cos delincuentes presos. Entende que se o son é porque o son e xa está: estopa con eles e máis nada; el é policía, non sociólogo. Na comisaría hai outro comisario, este con nome, Mercuri no orixinal, Fonzino segundo as dobraxes ianqui e castelá. A diferencia do outro comisario, de maneiras bastas e linguaxe de cuartel, Mercuri parece un profesor universitario un algo á esquerda da socialdemocracia. “Estamos anticuados”, dille en ton suave ó seu colega. “Encerramos ós criminais e deixámolos desamparados”. Cuestiona o trato que se lles dá a estes nas prisións italianas, que, opina, non facilita a súa reinserción social, antes ben o contrario. O outro comisario replícalle se é que coida que habería que facer coma en México, levarlles putas ás celas para que estean máis contentos. Elocuente, penso.

Teñen varias discusións deste tipo durante toda a metraxe. Nunha, Mercuri explícalle que o importante, máis ca prender ó Americano (o Mikado, en inglés e castelán), o líder da banda da que é parte Piazza, que se dedica ó lavado de diñeiro en Suíza, é prender os seus clientes, os millonarios italianos que provocan o empobrecemento do país mediante tal evasión de impostos. O outro comisario replícalle con suficiencia “Que ten vostede contra os ricos?”. Cando Mercuri, noutra escena, trata de explicarlle que os delincuentes de Milán son na súa meirande parte inmigrantes do sur, sen formación, que viven en pésimas condicións e teñen pouca expectativa vital máis co crime, o comisario interrómpeo con fastío: “o mesmo conto de sempre…”.

Estas escenas conforman unha trama alternativa á principal, o xogo do gato e o rato entre Piazza e os homes do Americano. Tendo presente que é, coma os máis do subxénero, un filme kitsch, sen ínfulas intelectuais nin pretensión de denuncia social ningunha, non tería sentido. Tamén o pensaba o propio director, que con todo decidiu conservalas pola boa actuación dos dous actores, Frank Wolff no papel do comisario fascista, Luigi Pistilli no de Mercuri. Isto, como digo, carece de lóxica. Si que a ten o destino final dos dous comisarios. Mercuri acabará sendo trasladado ó rural, “para correr tras dos ladróns de galiñas”, ri o comisario fascista, “mentres eu, que son todo o anticuado que vostede queira, sigo aquí”. Ese final é coma a vida mesma.

Yolanda e o concurso

Entrevistan a Yolanda Díaz na radio. Fala coma Pablo Iglesias, o vallecano, pero sen esa énfase innecesaria. Proclama cousas que ninguén razoable discutiría, coma a necesidade de reducir os “groseiros” beneficios extraordinarios das compañías de subministro enerxético en favor do pobo. Tamén di cousas non tan razoables. O ex político Antón Losada apónlle unha aura de “santidade” a xeito de crítica: eu fágoo todo ben, o resto dos políticos españois, todo mal. Neste sentido, falando as verdades, a autocompracencia de Díaz non difire da estándar en calquera político actual, como seres humanos que son.

É esta evidencia, a da condición humana botando por terra, máis tarde ou máis cedo, todo propósito de equidade, xustiza e limpeza totais, algo do que Díaz non semella ser consciente, porén. Nas súas respostas ás preguntas da veterana xornalista, máis ben un mítin interrompido por aquelas cada tanto, reitera o seu desagrado cara a loita de egos que ela entende que se dá na política actual. Semella sorprendida de que suceda tal. O certo é que así leva sendo durante décadas, como mínimo, e (sempre podemos equivocarnos) moi seguramente desde o primeiro intre da constitución do primeiro Estado da historia, con independencia de ideoloxías, partidos, intereses e circunstancias.

Díaz cualifica esta loita de egos, e tamén o xeito algo extremo no que se terían desenvolvido certas negociacións, coma “masculino”. É textual. Repite esa palabra, masculino, masculinidade, atribuíndolle unha connotación negativa. Tampouco esta confusión, a de coidar que o razoable e o sensible é feminino e o brusco e categórico é masculino, é nova. É, de feito, un lugar común: un estereotipo de xénero ben antigo. Os estereotipos de xénero, raza, orientación sexual, etcétera, ideáronse para simplificar o complexo. Todos son falsos por inexactos, abismal e perversamente os máis deles. Digo perverso porque se pretende facer pasar o individual por colectivo, por signo identitario o que, como moito, é apenas un xeito diferente de expresar unha mesma mensaxe. Díaz non debera ser allea a esta explicación, logo das súas loitas de egos con varios membros da coalición gobernamental da que é parte: batallas nas que un dixo “Non” e outra “Comprendo que lle agradaría que tal ocorrese, mais a situación presente imposibilita que poida eu dicir si”.

Seica o pirata Cálico Jack estaba ben tristeiro nas horas previas a ser aforcado. Era famoso porque levara dúas mulleres na súa tripulación. Unha era Anne Bonny, coa que tería un fillo, e que librou canda a outra, Mary Read, por misericordia das autoridades cara as mulleres. Pois seica Bonny o foi visitar nesas horas derradeiras e lle dixo algo semellante a: “Moito sinto verte así, pero se tiveras loitado coma un home, agora non terías que morrer coma un can”. Xa daquela se dicían este tipo de frases sen resistencia a unha análise lóxica, co obxectivo maior de acadar a superioridade moral, cando non mediaban tamén outras emocións embrutecedoras: é moi improbable que o pirata se tivera deixado prender se tivera opción real do contrario, e moito menos que gustara de estar preso. Antes xa caera niso a nai de Boabdil, di a lenda. Díaz tamén o fai cando menciona estas loitas de egos, esta “masculinidade”. Quere dicir concurso de medir carallas e impídello o protocolo, como a lucidez lle impide ver que, na política e na vida, carallas todo o mundo as ten, mesmo ela, e os únicos que teñen o valor de ser indiferentes á lonxitude da propia non están en política e sufren na vida.

O estilo no monte

Foto: Sergei Tokmakov

Nun documental sobre Vietnam, a presentadora visitaba unha vila flotante, quere dicirse, un fato de casoupas habitadas por pescadores aboiando nun golfo. Ela visitou unha das casas, logo de darlle á nai unha bolsa de lambetadas para os nenos. Sorprendeuse de atopar alí un escusado: un habitáculo cun furado no chan, por onde ía todo ó mar. Lembroume o que tiñamos na casa na que nacín. Noutras, nas aldeas, o cuarto de baño era a corte das vacas, sen máis; nós eramos, non direi de cidade, si dos arrabaldes.

Estes días Daniel Monzón promociona o seu máis recente filme, baseado seica nunha novela de Javier Cercas, ambientado no extrarradio dunha cidade non grande aínda que próxima a unha cidade grande hai corenta e tantos anos, adscribible ó subxénero quinqui. Non o vin aínda, mais, sabendo o que son esa caste de novelas e o que leva feito o director, atrévome a predicir que será unha romantización do tempo e lugar indicados. Algunha frase de Monzón nas entrevistas xa o deixa entrever: fala da admiración por aqueles rapaces que, segundo el, dispoñían dunha liberdade case infinita. Non é raro, tampouco, nin criticable desde o punto de vista estritamente artístico. Xa o fixera Saura con Deprisa, deprisa. A dous dos protagonistas cachounos, por certo, a madera pouco despois de rematada a filmación facendo o único que sabían facer aparte dunha actuación natural (por nada dramática) perante a cámara, que lles valeu uns anos de prisión. O atraco a man armada, digo, non a actuación. Eloy de la Iglesia entendía algo mellor ese mundo, pero isto xa é outro conto.

Digo que non o critico porque ocorre que a ficción moitas veces se limita a contar á xente o que a xente quere ver. E a máis da xente, cando se lle fala dos quinquis, prefire ver mozos estilosos no seu ar de crianza en vivenda social de cemento ruín coas crechas ó vento ó volante dun Seat 124 impoluto e non a carne de reformatorio, afanadores de todo o que non estivera preso con cadeas ós que había que subtitular mesmo falando o castelán porque non se lles entendía cousa entre o argot de canella e a pronunciación preguiceira, ou porque xa lles faltaban os dentes.

A liberdade daqueles rapaces todos a coñecemos dun xeito ou doutro. Eu mesmo, no tempo no que tiña que facer as necesidades nun escusado coma o dos pescadores vietnamitas, coñecín quinquis, non a escala barcelonesa nin madrileña, pero quinquis. Podo dicir que, entre a heroína e Bonxe, ningún acabou ben, e que o camiño ata a sobredose ou as esposas foi moito menos profundo e agradable no estético do que poidades ver en filme ningún. A súa liberdade era a de botarse ó monte. E no monte non hai moita ocasión nin comodidade para lucir estilo.

Os empanados

Foto: Engin Akyurt

Cando se decretou a fin da obriga dos dous metros de distancia interpersoal en Dinamarca, algúns inmigrantes tomaron a cousa a chacota: “Pois ben. Agora poderán volver ós cinco metros de sempre”.

Isto lino moito despois de que o meu veciño poeta me preguntara o outro día como é iso de que son un misántropo. Parecía estrañado de que eu puidera ser tal, cousa estraña en quen anda arriba e abaixo pola rúa, desleixado no vestir e coa ollada baixa non con aire triste, senón caviloso, e fala de Sánchez Ferlosio. Non había maneira de saber se o preguntaba en serio. Ás veces, cando coincidimos, e penso que el non se decata, estalico a propósito a corda da súa aparente distancia con respecto ó resto do universo. Cando mencionou que tiña pitas, por exemplo, dixen que lle había ser difícil atoparlles sitio no piso. “Como carallo as hei ter no piso?”, replicou con desconcerto por tras da preguiza. Eu sorrín, algo decepcionado. Esperaba unha réplica absurda á miña réplica absurda. Pero non. O meu veciño poeta está máis preto do convencional do que quere facer ver.

Preguntoume pola misantropía porque eu lle tiña dito que era un misántropo. Expliqueille que non é que deteste a todo o mundo; ningún misántropo fai tal, ou acabaría coma o personaxe de Michel Piccoli en Tamaño natural, de Berlanga, pechado nun cuarto cunha boneca xaponesa. Un pouco de vida social non fai mal a ninguén, e mesmo é recomendable para a saúde mental. Para min, a cuestión reside na medida. Igual por Dinamarca non, máis por aquí de poucos exemplos de tino na cantidade e oportunidade de interacción cos semellantes sei. Mentres eu opino que se debe deixar á xente respirar, o mais aceptado semella ser afogar en compaña. Mentres eu opino que é mellor dar por rematada a noite ás doce para que o moito alcol non nos prive ó día seguinte dun café na mañá agradable, o máis aceptado semella ser dálle así botes os fígados e mañá deamos o día por cancelado. A nula mesura e o rumbo suicida.

O meu veciño poeta confundiu o meu desinterese cara a humanidade máis convencional coa posibilidade de que eu perdera interese polo meu ambiente. En absoluto. Un meu coñecido díxome pouco hai que pasaba un día en coche e viume na rúa. “Ibas muy empanado”, opinou, con preocupación. Coidou que era porque durmo pouco. Non. Si que dicía ben polo de “empanado”. Eu vou empanado pola vida. Non perdo detalle de canto pague de verdade a pena. É o único xeito de non ser coma os que nin saben medir ben nin ser oportunos.

O peor dos velenos

Foto: Devanath

“Toda a infelicidade do ser humano procede de non ser quen de ficar quieto nun cuarto”, dicía Blaise Pascal. Referíase á obsesión humana por cometer actos considerados útiles desde o práctico. Nótese que daquela era o século 17: aínda non había posibilidade de viaxar a Londres nunha hora, ser influencer nin armar una start-up. Tampouco existía, que saibamos, Silicon Valley, onde hai unha artista, unha tal Odell, creo, que predica a necesidade de vivir enfiando actos sinxelos e intranscendentes en aparencia, para goce do espírito, como moito, como pode ser apreciar a beleza da natureza ou dar paseos con andar repousado.

Aínda hai quen mesmo atopa contestatario o feito de non amosar a menor preocupación pola propia realización persoal. Moita xente vive co temor, consciente ou non, e permanente de estar a deixar escapar o tempo cada vez que fica sen facer algo que poida incluír no currículo, ou contar ós amigos unha noite de cócteis. Moita xente ve aberrante seguir á volta de 5 ou 10 ou 15 anos exactamente igual que estaba. É a ansia de non vivir dous días idénticos e de poder dicir que cada minuto foi aproveitado. Eu aquí comprando todos os días no Mercadona e botando todas as fins de semana a mirar filmes mentres están aí os castelos de Lozère, o lago Vitoria tan bombardeado por Idi Amin cando declarou a guerra penso que a Suráfrica (o poder militar ugandés só daba para lanzar misís que nunca chegaban a destino, senón que caían antes no lago), as momias de Atacama, Carnaby Street, a igrexa de St. Michan en Dublín e a súa cripta sinistra e as familias xaponesas que adoptan robots coma se foran fillos. Eu aquí selando a tarxeta no Servizo Galego de Emprego mentres podería estudar a elaboración de queixos exóticos no Piamonte e comprar unha granxa pequena a forza de pasar a pucha nas reunións familiares e poñer unha web para venda online. Esa dependencia que é moito peor có mono da heroína. É mesmo un algo ultracatólica, se se pensa ben, a idea de estar a apedrar a vida que nos deu Noso Señor.

Vendo os mesmos xubilados a sentar todos os días no mesmo banco, mañá e tarde, diante do meu portal, admito a lóxica dese desexo de evasión. Despois reparo nas colonizacións, na Revolución Industrial, no capitalismo, no product placement, no efecto invernadoiro, nas consecuencias para o organismo da dixitalización e nos discos de trap e reguetón e penso que o aburrimento, que foi, é e será o causante de que a humanidade teime en lle procurar sentido a algo que carece del, éche o peor dos velenos.

As cousas reais

Foto: Christelle PRIEUR

Certo personaxe de certa novela coñecía unha xornalista da esquerda elegante. O personaxe era un imbécil total. O primeiro que lle chamaba a atención dela era que resultaba apetecible para o sexo. O segundo, a súa biblioteca. E da biblioteca, máis que as novelas bastante posmodernas tipo Robbe-Grillet, o que el chamaba “libros reais sobre cousas reais”, quere dicirse, ensaios. Este personaxe tiña unha idea utilitarista da vida. O que máis valoraba era o coñecemento técnico, no sitio do goce do espírito.

Por cuestión de oportunidade estacional, supoño, levo visto ultimamente unha profusión de anuncios en prensa da enésima entrega da saga de non sei que, coa que Fulano Menganillo chegou ós catro millóns de lectores e publicidade nesa liña. Pode pensarse que o que Menganillo escribe é doado de escribir. Sería un erro: un supervendas efectivo viría sendo unha mestura equilibrada de telefilme vespertino, aventuras históricas ou detectivescas ou etcétera e, si, “cousas reais”. O seu lector remata e xa non o volve abrir nos anos que lle resten desta banda da parede do nicho, en favor doutros supervendas de trama e personaxes diferentes, mais ó tempo fica moi satisfeito pola dose de cultura xeral que aí papou. Entende que o autor entende, que non é un paiolo calquera, e xa que logo, tamén el entende. O lector de supervendas é coma eses pais ou mozas ou mulleres que observan com permisividade as afeccións bohemias dos fillos e os intentos dos seus mozos/maridos de facelas rir a forza de non tomar nada en serio, para agardar con paciencia a ocasión propicia para lles deixar caer, con máis ou menos tacto, que todo iso está moi ben, pero cando van facer algo de proveito?

O outro día vin un tuit da conta oficial da canle TCM na que, mediante un meme, explicaban que, mentres eles teimaban en armar a súa grella de programación con clásicos “imprescindibles” do cinema, o “grande público” estaba máis pendente do fútbol, das series turcas e da enésima reemisión de Pretty Woman. Non sei. Se cadra é verdade que ese “grande público” gusta diso e punto final. Ou se cadra ese “grande público” (mal)vive de tal xeito que apenas é capaz de tolerar nada que lle supoña o esforzo de aceptar que, ás veces, lle dirán o que non gusta de oír tamén nos libros e na televisión.

En fin, vou ler Edward Bunker (tiña sen ler Stark) un pouco. Igual me era mellor ler algo de novela negra viguesa, pero é que nacín para levalas, ou eu que sei.

Tigre e dragón

Foto: Vinzenz Lorenz M

Richard Matheson escribiu o relato no que se baseou Spielberg para o seu Duel (El diablo sobre ruedas) influenciado por algo que lle aconteceu o día que asasinaron ó Presidente Kennedy en Dallas. Ese día, ían Matheson e máis un amigo en coche por unha estrada con case toda certeza moi semellante a aquelas polas que guía desacougado Dennis Wheaver no filme, cando un camión que viña por tras, con case toda certeza nada semellante a aquel trebello de pesadelo que persegue ó Plymouth vermello de Mann, deu en acelerar demasiado e en pegárselles á traseira de xeito temerario. Coidaron que o condutor toleara, pois non aparentaba intención de lles adiantar por moito que lle facilitaban a manobra. Matheson atopou tal virulencia nesa actitude que non debeu custarlle moito tecer esa historia na que o Diaño feito metal e pneumáticos vai á caza do ser humano.

Aquel de Matheson foi un día podemos dicir que endiañado, coma se aquelas dúas violencias tiveran dado as mans para deixar sabor a cobre na boca e a inseguridade en cada aceno. Día arruinado. Xa teño contado que eu entendo un pouco deses días. Ben menos memorables no meu caso, certo, pero días estraños así e todo.

A rapazada que xogaba ó billar o outro luns, case todos sen máscara, xa me tiña ben encarneirado, pero era un encarneiramento máis ou menos tolerable. O café non me sabía peor e o libro aínda me tiña chiste. Acababan de marchar dous fulanos, máis vellos, da mesa do lado, os dous coa máscara a pendurar da orella. Os dous amosaran completa indiferencia ás miñas olladas curiosas e ó meu abanear maino de cabeza. Intentaba eu chamarlles a atención, para que se decataran do que estaban a facer e, tamén teño que dicilo, para que marcharan para a terraza coma case toda a poboación lucense. Fixera igual coa rapazada, igualmente en van. Ás veces, só ás veces, teño unha miguiña de fe na humanidade. Aló foi toda polo río abaixo. Pouco botou a mesa desocupada, cousa rara naquel local a aquela hora e neste mes. Por iso fora alí, porque o normal tería sido atopalo baleiro. Os seguintes inquilinos foron un trío de poligoneiros, dous machos con gorras de béisbol e unha femia de carnes abondosas encaixadas nun top e nuns shorts. Como era de esperar, na vida os vira diante. Coma se tiveran saído do inferno, talmente. Entón, cada un de nós cometeu unha estupidez.

A estupidez dun dos canis fora tirar a máscara, que traía posta de fóra, e situala no cóbado cando estaba dentro e rodeado de xente. E a estupidez que eu fixen foi repetir ollada inquisitiva e abanear de cabeza. Desta vez, cando volvía ó meu libro, oín un “¿Quieres algo?” agresivo. Notei o calor no corpo e o ritmo cardíaco acelerarse de golpe. Non podía ser. Oía ó fulano explicarlle ós outros dous “Es que se me quedó mirando e hizo así” e era coma volver a un tempo esquecido e nada estrañado, cando era moito máis novo, máis hormonal e case desexaba aquela clase de meteduras de zoco. Estaba case emocionado. Nun segundo, xa estaba medindo a ollo a forza dos dous canis, lendo na postura de cada un se tería que ir contra un ou contra dous, dubidando sobre o estilo axeitado de loita e se debía empregar o cinto coma arma se o plan inicial ía ó carallo, non foran os pantalóns algo caídos dificultarme os movementos de pernas, e se o Aplauso (non vos explico a súa mecánica, pero é efectivo se está ben executado) era factible. Eran os mesmos pensamentos que se me amoreaban no caletre daquela, tantos anos antes, cando tivera a última pelexa. Porque a análise primeira fora ben doada: non entenderían máis ca un idioma, e desde logo ningún razoamento. A súa reacción inicial fora significativa. Aparte, eu medrara rodeado desta caste de humanidade. Coñecíaa demasiado ben, ó meu pesar.

Falando de reaccións, non sei se coñecedes un filme de artes marciais chamado The Perfect Weapon (Arma perfecta); moi recomendable dentro do subxénero, sobre todo polo realismo coreográfico inusual: nunca se ve ninguén saltando tres metros no aire. O protagonista tiña un anel con dous gravados, un tigre e un dragón. O seu mestre de kenpo ensináralle que eran os dous estilos de loita: o tigre, ou a reacción impulsiva, e o dragón, poderoso e tamén intelixente. O discípulo poñía o gravado do tigre cara arriba cada vez que se tiña que agarrar a ostias, sen máis cerimonias. Pois, seguindo este exemplo, eu, nas escasas pelexas nas que me metín na miña vida, fun dragón, agás na última, na que perdín por preferir non ser unha cousa nin outra. Desde entón, evítoas por esa e outras razóns. Moito esforzo para non ser o resultado máis ca un monte de enredos. Os canis eran e sempre serían tigres.

Xa estaba eu na parte na que me preguntaba se estaría fisicamente enferruxado de máis para o que podía ser un combate esixente. Sabía que esta caste de contrincantes non son precisamente intelixentes. Calculaba que, cun pouco de sorte, lograría que acabaran mallando un no outro por accidente, coma nun filme de Bud Spencer e Terence Hill. Estaba por pechar o libro, deixar de eludir a confrontación e ir ó choio se non había outra alternativa, cando os tres poligoneiros concluíron que era mellor marchar, e tal fixeron. Sen máis. Dei gracias de que desta a miña ocorrencia funcionara no aspecto da comodidade. Axotara da miña beira unha compaña non desexada nin desexable.

A moza volveu algo despois por tabaco da máquina. Deume que recear a súa despedida educada da camareira. Sería ilóxico que me estiveran agardando fóra, mais teño visto cousas máis raras. Por se acaso, deixei pasar unha media hora antes de saír. Precaución inútil. Non apareceron por ningures. Parecera todo un soño. De feito, teño notado que estes seres se materializan coma por encanto nos días malos. Hai algo de inexplicable nesas aparicións sen o menor sentido. Pero en fin, este Mann podía guiar tranquilo, que o camión tirara por outro ramal. Coido que sorrín por baixo da máscara, non por alivio, senón por nostalxia. Tempos idos que volven para se volver fume nun tris. Para nos lembrar o que aínda somos ou non somos máis.

Un barrio feo

Foto: Esa Riutta

Cando souben da arroutada definitiva de Jake Davison, o primeiro que fixen foi procurar Keyham no Google Maps. Plymouth quedábame algo a desmán para unha visita presencial. As imaxes, en particular as rotatorias, amosan un barrio feo, debo dicir. Un monte de casas case idénticas e sen a menor persoalidade malia dataren da era vitoriana algunhas delas, polo menos, calculo, as construídas con ese ladrillo visto estreito da cor do sangue callado, tan inglés; engádase algo de verde e moito cemento. Máis nada. Un neno pode criarse alí perfectamente feliz, porque na infancia a despreocupación que deixa a imaxinación ceibe fai que todo se vexa moito mellor do que realmente é. Para alguén occidental de 22 anos, debe ser un lugar do que fuxir a dar cos pés no cu en canto se poida.

Despois procurei noticias. A cobertura da BBC centrouse nun aspecto en particular do asasino e suicida: a súa suposta condición de incel, é dicir, de varón resentido co sexo feminino por non dar logrado relacións duradeiras ou só de foder unha noite con ningún membro (desexado, imaxino) deste. Tiven que dar cun xornal español, non sei se El Heraldo de Aragón, para atopar ben detallado o dato de que súa nai, inquieta polo que ela coidaba un comportamento estraño de seu fillo, tiña solicitado axuda á sección de enfermidades mentais da sanidade pública británica, e que tal axuda lle fora denegada por “falta de persoal dispoñible”. Sorprendente, ou non tanto.

Os Jake Davison parécenme moi interesantes desde o punto de vista literario. Supoño que non serei o único, ou non debera, se é que no gremio de escritores se dá un mínimo de perspicacia. Un dos personaxes máis interesantes sobre os que se poida escribir. O insatisfeito social tallante, o derrotado pola vida, como el mesmo se definiu. Se queres falar da sociedade, non busques máis. Outra cousa é vender libros así, que ben sei que sería ben improbable. Ninguén quere saber destas profundidades deitado ó sol nun areal. Ninguén quere saber en que mundo vive se tal información non lle supón proveito ningún.

E con todo é innegable que a historia destes rautos é a historia da civilización humana actual, penso eu. Disque Davison, no seu modo incel, adoitaba botar pestes do Chad e máis da Stacy, alegorías do varón apolíneo co que a xente normal entende por éxito na vida e da venus que tolea por eses varóns, respectivamente. Davison non era ningún antisistema, contra o que se poida pensar, senón o contrario: quería ser un Chad, alguén normal, e sentía que non se lle deixaba selo. Outros, por contra, temos claro que a sociedade, o normal, fracasou hai xa moito. Fracasou cando cómpre saber dicir non ou alguén se aproveitará da túa bondade ou te tomará cariñosamente por idiota; cando se vai de manifa e se escriben moitas prédicas inflamadas nas redes e despois se apaga o teléfono porque mañá hai que ir botar horas extras que non che pagarán, e é o que hai, e mellor esquecelo a chupitos. Dous exemplos. Hai ducias, centos. E sobre todo fracasou porque, cando se lle demandan solucións ós problemas que creou, responde que non hai persoal dispoñible nese momento.