Anonimatos

anonymous-973217_1280

Publicado en Letraenobras.com o 2 de outubro de 2013. Como comprobaredes, algunhas cousas xa non son iguais desde entón. Especialmente sorprendente é o cambio de idea de Cid Cabido. Ou non tanto. Anda todo tan estraño no sistema literario galego ultimamente que xa nada (disparatado) semella impensable.

Hai pouco, un escritor en galego en activo laiábase da retirada recente doutro escritor en galego. Agradecía o primeiro que o segundo abandonara a publicación de material novo (quédame a dúbida de se tamén fará o propio coa escrita) sen armar nada de boureo, sen discursos amargos e resentidos. Eu cuestiono que estes discursos sexan prescindibles; penso que sempre dirá máis dunha persoa a vontade de ir de fronte, de falar como sente, resulte ou non agradable ou de bo gusto o dito a oídos de segundo quen, cá de optar, por non ofender a ninguén, por unha diplomacia sedante cando ás veces cómpre deixar claro o que hai, pois non sempre se sobreentende, ou non se quere entender. Podería falar máis do tema, mais o conto vai por outro aspecto da cuestión.

O escritor en retirada fíxoo nun anonimato case completo. O seu colega afirmaba terse informado por boca del mesmo, nun encontro casual na rúa. No anonimato, si, e digo eu que tamén no medio dunha indiferenza xeral. Non é difícil de comprender (aceptalo é outro conto). Un escritor en galego, polo común, é alguén que pode ir a case calquera sitio sen que ninguén o pare para o atafegar unha nova interpretación do seu último libro ou unha idea (ou un cento) para un vindeiro. Non terá lectores obsesionados coa súa persoa, nin desexosos de lle arrebolar a súa roupa interior nin de pendurar nos seus lugares de traballo almanaques coa súa estampa. Como moito, é coñecido en certos (iso que chaman) “círculos” e en tres clubs de lectura. A meirande parte dos escritores en galego, agás quen isto escribe e de dous máis, sono a tempo parcial. A escrita en galego é unha afección de moito mérito, sempre valiosa, pois non se basea calquera sistema literario máis ca en obras literarias pero, agás as excepcións sabidas, pouco recoñecida e peor pagada, ou nin iso. Pouco máis. Non seguirei recuncando na idea, por non resultar redundante.

Dos escritores actuais en galego, coido que o máis axustado a este concepto de invisibilidade é Cid Cabido: a última fotografía na que aparece visible a súa faciana figura, se non me trabuco, na lapela dun libro seu de haberá uns 15 anos, e é probable que aínda sexa anterior. Non desexa ser máis coñecido. Mesmo se resiste a conceder entrevistas, alegando que moitos autores están mellor caladiños. A miña dúbida é se, aínda en caso de el desexalo, habería moita xente desexosa de coñecelo. Tampouco o estimei nunca absolutamente necesario. Dos libros que me interesan, non lembro sentir un interese arrebatador cara ningún dos seus autores, non en calidade de escritor, polo menos. Prodúcenme unha certa sensación de temporalidade, ás veces tamén de intranscendencia. Se un o pensa un pouquiño, o autor dunha obra literaria pode, como moito, proporcionar un par de datos básicos sobre a mesma. Para iso, abóndalle con sentar diante dun xornalista que teña algunha idea daquilo sobre o que está a preguntar (non é algo superfluo, isto, e si, témome, menos habitual do que debera ser) e dar unha serie de respostas que despois serán publicadas. Non debe buscarse maior relación entre o autor e mailo que escribiu. De feito, con moita frecuencia pode comprobarse esta distancia: hai quen, á volta de dous ou tres anos, xa non é quen de identificarse co daquela escrito. Sei que é cuestión vella, unha vez máis, pero é unha das que cómpre saber para entender as novas.

En fin, o meu consello é que, se ledes algo que vos gusta, deades por morto ó seu autor, aínda que non o estea en realidade. Se o facedes, a vosa atención irá encamiñada na dirección na que debe ir: cara o que de verdade importa.

Anuncios

Policía moral: o oficio delicado

devil-1566853_1280

Como autor que publica no Amazon, sucédeme a veces que me vexo na obriga de ter que aclarar certas medias verdades acerca deste portal nas que demasiada xente tende a crer, que os levan á pretensión dun veto indiscrimado como clientes. Aclarar ou máis ben tratar de aclarar, pois teño a impresión de falar para a parede, e de que todos os boicoteadores persisten na súa postura por máis que un, como autor autoeditado, lles explique que non todos os que publican alí o fan por propia elección, xa que é ben frecuente que non exista sequera a disxuntiva de aquí ou acolá, senón a de aquí ou en ningures. Ben estaría que, ademais de investir un tempo nada desprezable en encheren tuits e posts, propuxeran ós que non teñen escolla un plan. Non un conxunto de ideas vagas (que se hai precedentes, porque tal escritor armou aí un crowdfunding e tal…) sustentadas as máis delas no simple optimismo, senón unha alternativa real e definida, con garantía de non ser castelo no aire.

En fin. Ó que ía: Moitos destes boicoteadores do Amazon sosteñen que o fan por coherencia coa súa oposición á explotación laboral e demais. Probablemente sexan os mesmos que votan a un partido político coa pretensión, algo peregrina talvez, de que, de chegar ó poder, cumprirá punto por punto o prometido en campaña electoral, sen ceder xamais perante posturas en teoría ideoloxicamente distantes. Estes boicoteadores ignoran o que é o mundo empresarial como ignoran o que é a política institucional e o goberno. Se imos ó primeiro, pecharán a porta a un xigante multinacional que semella partidario de crear humanos con software interno programable se tal fora posible, mais non tirarán co seu móbil rematado en horas extraordinarias ben máis tardías do recomendable para a saúde humana nunha fábrica de Shanghai, nin cos seus vaqueiros estreitiños cosidos por romanesas nun obradoiro de Trento ou chinesas nun de Coslada a patacón a hora se llelo pagan, nin co seu utilitario ensamblado total ou parcialmente nunha factoría de Polonia porque a de aquí pechárona por custo laboral excesivo, nin coa súa lavadora procedente dunha empresa na que despiden alegremente traballadoras preñadas ou co cartón de leite do que beberán ó almorzo, leite pagado ó gandeiro como se deixa caer unha moeda de dez céntimos na man de quen pide á porta do supermercado. Por exemplo. No asunto editorial, pois, aparte dunha autoedición “tradicional”, con tiraxe fixa e pagada de antemán, algo non ó alcance de calquera nin mediante crowdfunding, o único xeito de levar un libro a unha libraría e así dar sustento a quen nela traballa (a saber como, tamén) é mediante unha editora, non vou comentar grande cousa, por non dar a falsa impresión de que estou en contra do sector, todo o contrario, pero abonde con dicir que as condicións laborais dalgúns dos membros da cadea de produción, por chamarlle así, que dá como resultado un libro puideran distar de seren as mellores en ocasións.

A coherencia moral é algo dificilmente alcanzable, parece. O carallo é que somos seres humanos, e tanto podemos ser Pablito Calvo en Marcelino pan y vino coma Michael Douglas en Wall Street no mesmo corpo e mente.

A policía moral é oficio delicado, se un se decide a exercelo. Agora, tempo para o aburrimento nunca habería, pois o difícil non é dar cun infractor, senón o contrario.

O mundo antes dos presuntuosos

A única novela de Adrian Ross, pseudónimo de Arthur Reed Ropes, compositor inglés de comedias musicais decimonónicas (por iso pode sorprender que sexa unha obra de terror un algo lovecraftiano), está publicada en castelán co título de El agujero del infierno (Valdemar). Ambientada na Inglaterra da guerra entre parlamentarios e realistas, ten como protagonista un estudoso das Sagradas Escrituras que rexeitou tomar partido tanto por Cromwell coma polo Rei, pero deberá exercer de heroe á forza noutra situación ben diferente. Este home, chamado Hubert Leyton, é tamén o narrador, é de supoñer que para lectura por parte doutros ollos, polo que puidera moi ben caer na tentación de omitir o que parece máis vergoñento sobre a súa persoa. E non. Nun detalle que atopei moi grato, e por moito que demostrará despois non selo tanto, non dubida en se definir a si mesmo coma “apoucado”, nin en confesar o moito que lle custa tirar de temperamento perante o seu curmán, un tirano cuartelario de humor impridecible.

Nunca gustei de quen se coida o centro do universo. Non falo só de manifestacións de egolatría coma as de certo actor que, se non lembro mal, esixía ás súas donas que lle aplaudiran ó saír el da ducha. Unha menos evidente tería sido desculpable en quen fai arte, con todo, pois sei por experiencia propia que, se non cres que o que fas paga a pena de verdade, váleche máis deixalo estar e sementar nabos. Pero non. Falo desa xente moi segura de si mesma que se ve capaz dunha influencia definitiva nos actos dos demais. Ese activista medioambiental que coidou que, se agora separas o lixo para reciclar, é porque el andou enchendo de folletos cunha folla verde a túa caixa do correo. Esa feminista que coidou que, se es home, non te comportas coma Silvio Berlusconi e sabes facer a propia cama sen intervención materna foi debido ós longos anos da súa loita para concienciar (ou educar, aínda máis presuntuoso) ós da túa xeración. Ese amigo que coudou que, se acabaches por intentar un achegamento prudente a certa persoa, foi porque el cha tiña indicado.

Esta xente non pide aplausos ó saír da ducha, senón que vive entre o resto e adoita ter un prestixio e unha credibilidade abondosas. Esta xente á que nunca se lle ocorreu que xa eras así antes; que non coñeciches máis influencia nos teus actos cá dos feitos da túa propia existencia; que pensas por ti, sen axuda. Esta xente que moitas veces é a encargada de mover o mundo, e así vai.

Ignatius Reilly e os axentes literarios galegos

1454524133_274766_1454526372_sumario_normal

A muller que todos os días me reserva unha barra de pan pouco torrada deixara caer unha vez que sabía que eu escribía. Non me explico por quen puido sabelo; probablemente me viu en El Progreso cando gañei o seu premio de contos, nunha foto tomada, con criterio atinado por parte do fotógrafo, a certa distancia. Dixérame ela daquela que a ver cando lle daba a ler algo do que escribira. Debín amosar tan pouco entusiasmo por que tal chegara a acontecer algún día que non volveu mencionar o asunto. Non é que sexa eu toxo, non tanto, quere dicirse. É apenas ese impulso irreprimible, mestura a medias de preguiza e de vergonza. Cando alguén se interesa polo que é un dos meus moitos oficios, todos de letras e, xa que logo, sen proveito económico, síntome tentado a facer coma o Edgar Allan Poe interpretado por Rafael Navarro en El cuervo, aquel biopic medio dickensiano de tres cuartos de hora que aparecera en Historias para no dormir, de Narciso Ibáñez Serrador, nesa escena na que un Poe xa terminal está peneque perdido nunha taberna e se nega a entreter ós seareiros a cambio dunha moeda. Un deles estráñase de que sexa tan nugallán para tal mester, se foi escritor. “¡Pero cómo! ¿Tú escribes?”, salta outro; o actor é Cris Huerta, dito de memoria. E Poe-Navarro encóllese de ombreiros e responde baixiño, recitando un verso do poema seu que dá título ó episodio: “No… Nunca más…”.

Porque, aparte da miña reticencia a volver sobre a miña obra con quen só quere matar o tempo un pouco, a xente empeza por preguntarche polo xarrón e acaba preguntándoche por Sargadelos. E que podería eu explicarlle a ninguén acerca do que é ser escritor en Galicia? Teño a sensación de entender menos cada día que pasa. Linlle hoxe unha entrevista a Manuel Bragado, que fora editor de Xerais, na que o entrevistador, Jaureguizar, me volveu demostrar que aquí nunca acada un o seu límite de perplexidade. Revelou, coma sen darlle importancia, que houbo aí atrás algúns intentos de crear axencias literarias. Axencias literarias para escritores en galego, entendo. Ó ler algo semellante, non rin porque ultimamente ando con saudade de case todo, e mirade que é a saudade algo falso e aínda perverso, pero manda chover. Foi imaxinalo e ver diante a Ignatius Reilly. Seica esta idea tan (direi) pintoresca non se materializou pola oposición de certos editores, que entendían as axencias coma competencia directa. Eu o que non sei é que había facer aquí unha Carmen Balcells, como non fora botar o día de viños, que de dous ou tres autores soamente mal se vive, e daquela maneira, por non falar de todo o demais, pero vaia. A non ser que non fosen só dous ou tres e… Xusto. Iso que estades pensando.

Edición a petición popular: Houbo unha axencia literaria aquí, tempo hai xa disto. Supoño que xa non está activa.

(Tamén dixo Bragado que lle había que dar o Nobel a María Xosé Queizán, e entón Ignatius materializouse, andou un pouco polo cuarto adiante ameazándome co seu sabre de plástico, chamoume calote intelectual e ceibou un peido coma un trono.)

Dubido que a miña panadeira estea ó tanto de nada disto. E é que este sitio, como dixo Sade en Smooth Operator, non che é para principiantes.

Literatura do mediocre

yard-art-864043_1280

Cando se me ocorreu esta idea algo inane de armar un blog, púxenlle A Pequena Novela Galega pola canseira que me daban as prédicas, aparentes ou non, acerca da necesidade do Transcendente como verdade literaria absoluta. Aquí iso equivale, entre outras ocorrencias, á Grande Novela Galega, esa figura mitolóxica ou esperanza algo candorosa de militantes a media xornada. Prédicas que semellaron convencer a case todo o mundo por aquí. É hoxe o apoxeo da narrativa didáctica. Probade a escribir algo que non conteña unha soa “referencia culta”: nada de demostracións de erudición, nin de retallos da vida dun músico do século 19 coa correspondente exhibición de coñecemento do que é unha corchea, nin explicacións sobre o latifundismo no Cono Sur americano, nin claves ocultas a albiscar por ollos de Lector Preparado, nin leccións gota a gota de nada en absoluto: algo que se limite a falar do que é a existencia humana en esencia, que é seguir adiante sen saber moi ben onde se está nin o que se fai. Se non é poesía, nin é proselitismo (ou fundamentalismo), non vos fagades moitas ilusións de que volo vaian tomar en serio. E de gañar un premio con iso, esquecédevos. É bastante triste esta conclusión, mais tal parece que o proceso da consagración literaria, nun oficio no que, nun paradoxo notorio, a quen o exerce se lle chama algo pomposamente creador, lle imita demasiado na práctica ó da consecución dunha cátedra universitaria ou dunha praza de funcionario na administración pública, dúas cousas talvez non tan desemellantes.

O meu interese no Transcendente vai por días. O que nunca deixou de interesarme é o intranscendente. O mediocre, por exemplo; non confundir co cotián, coidado. Será porque son moitos anos de contacto bastante estreito con el, eu que sei. E dígovos algo que igual non creredes: non é nada doado escribir ben sobre o mediocre. Aquí, o mellor niso era Miguel Suárez Abel, finado hai ben pouco. Comprensible que non se atopen os seus libros fóra da rede de bibliotecas públicas hoxe: facía algo de moito mérito. Aínda non sei de ninguén que o dera superado. Cando en O Quiquiriquí describe as présas do pai do protagonista para ir coller o avión de Lavacolla a Barcelona e o terror que lle produce, un parece coñecer cada elemento da historia. Aínda cando quere saír do que pode entenderse coma drama convencional para buscar algo máis o espectáculo, como fixo en Turbo (titulada así pola vila latinoamericana), os seus personaxes seguen a ser o fulano do quinto B, sen dilemas filosóficos nin grandes ambicións fóra do terreal. O narrador nunca os observa por enriba do ombreiro, nin con esa falsa tenrura que é realmente desdén. O que escribe resulta familiar, e volve especial o familiar. Non sei se un artista poida aspirar a máis.

Dito isto, sede realistas e novelizade as vosas teses doutorais.

Porta á Famiglia

cobweb-4193_960_720

Nunca acreditei nesa crenza actual de que a xente cada vez cre menos na familia. Paréceme pouco máis ca unha frase de suplemento dominical. O que eu vexo fóra deles é que chegan días coma estes, soan as badaladas imaxinarias chamando a unha reunión da manda e os seus membros acoden con devezo de xabarín á vista dun milleiral. Como sempre foi.

O outro día lin outros escépticos, por aí no ciberespazo. Estes, por se non fora pouco soportable a exposición da súa teoría, ofrecíana enchoupada no que hoxe en día é o ton de sermón de toda a vida: ese aire ghuai-cariñoso de “que carallo estades a dicir, que queredes pasar por modernos e sodes uns pasmóns”. Segundo eles, detestar a presencia dos cuñados (entendido, supoño, en sentido amplo: calquera persoa prosmeira e teimuda cunha elevada autoestima), lonxe de facer da persoa que detesta alguén especial (coma se a persoa pretendera de certo selo, algo que non está sempre claro), viría sendo unha especie de política neoliberal encuberta (?!?!): como non gusto da miña familia, pretendo cambiala por outra, igual que cambio de smartphone cando o actual fica obsoleto ou lle patina a RAM. Algúns outros, a maiores, cualificaban esta actitude coma inmatura, comparándoa coa rebeldía quinceaneira tipo “ninguén me entende”.

Vale. A ver:

Primeiro: Sospeito que no que lin puido haber moito dun mal moi deste século: o de non se saber expresar. A reconvención ben puidera vir motivada por unha chamada de atención sobre un detalle que é moi certo: non convén detestar á propia familia, porque sempre se dependerá dela. Cando non ten que estar un vivindo do deles directamente, algo que sucede tanto hoxe, por desgracia, neste xogo o azar pode mandarte de volta á saída calquera día. E alí estará, como moito, a familia; en rigor, quen debera estar é o Estado, pensando nun intercambio xusto, pero é obvio que non estará. Aparte disto, se se está no primeiro caso, é moito máis levadeira a coexistencia, sen dúbida. Agora ben: que non conveña non significa que ese odio non sexa lexítimo, e ben sabe Deus o moito que fai demasiada xente por gañalo pola man, mesmo o dos seus propios fillos, algo para min desprezable.

Segundo: Discrepo da suposta puerilidade de tal actitude entendida coma norma. Polo contrario, vexo reaccionaria esoutra postura, a da reconvención. Pode traducirse por: “Conténtate co que che tocou, non aspires a máis e cala a boquiña”. Sóavos de algo?

E por último, digo eu, por que non debe unha persoa intentar ter unha familia mellor, se pode, e se a que lle caeu en sorte a atopa digna de poñela diante dun pelotón de fusilamento? Non é coma trocar o smartphone nin a videoconsola, nin as mudas. En absoluto. Cando un ser humano non leva unha vida satisfactoria, fai canto pode por ter outra mellor. E falo de algo tan relevante como é unha vida. E pénsese no que ocorre a forza de aturar días, meses e anos a quen se querería ver arder nunha fogueira, esforzo non precisamente bo para a saúde de quen atura. O meu consello, e insisto no condicional: se fora o caso, e se podedes, a eses que vos traen cardiopatías e úlceras de estómago e noites sen sono, a eses preguiceiros á hora de facer por ser un ser humano mellor, que entenden por toda consideración precisa estar aí para facer un par de favores cando aperte a necesidade, dádelles porta, por moito que vos tiveran tocado no sorteo da liña de sangue. Se ides estar con alguén, estade con quen vos faga ben; que non ten por que ser cuñado, nin irmá, nin curmán, nin nai. Se podedes, adeus Sicilia e adeus Calabria. A familia non pode ser La Famiglia.

Unha muller cun Magnum 44

blast-proof-722931_960_720

Volveu suceder. Pasara eu polo Dia que hai preto da miña casa e agardaba na caixa para pagar. Diante miña estaban unha muller aínda nova canda un bebé e máis unha cativa de cinco anos todo máis. A muller pasou co bebé para a outra banda do detector e quixo pagar con tarxeta. Desta banda quedamos a cativa e máis eu. A cativa quixera coller unha desas cestas enormes de plástico que hai hoxe en case todos os supermercados, inútiles na práctica por mor do seu peso e capacidade se se comparan cun carro, e colocala na pila delas que había no oco de debaixo da fita transportadora. Os máis dos nenos non reflexionan á hora de tomar certas decisións porque non perciben as súas limitacións tanto coma un adulto (ou así debera ser, pero hai cada vez menos diferencia mental). Non resultou, pois, nada sorprendente que a cativa teimara en querer meter a cesta por un espazo obviamente insuficiente, pois a pila de cestas estaba contra o fondo do oco. A inconsciencia infantil dá de nefres coa realidade cando, por exemplo, padece o neno un sufrimento físico derivado da súa temeridade. Tanto era o peso do que termaban os seus braciños que axiña se decatou e comezou a pedir “¡Ayuda, ayuda!” á nai. Eu, que estaba á súa beira, non puiden evitar resolverlle o problema. Turrei da pila de cestas cara adiante e faciliteille así o cumprimento da súa tarefa de persoa medrada e menos feliz.

Probablemente foi por un sinal externo, con case total seguridade por ese sorriso algo papón que abrolla desde hai uns anos ós meus beizos cando trato con nenos, por aquilo de estar en idade xa algo serodia para asuntos de paternidade, pero percibín a tensión antes mesmo de erguer a ollada e ver a expresión de súa nai. Deume vergonza e recuei. O bebé botouse a chorar pouco despois, cun pranto estridente e como resentido, atraendo toda a súa atención. Agradecínlle a manobra de distracción.

Pregunteime, mentres marchaba, que tería sucedido se aquela muller chegase a ir armada. Non digo que fora tirar un Magnum 44 do bolso como faría unha versión feminina de Harry Callahan, sen preguntar antes de disparar. Tiña eu curiosidade por saber se, por un intre, se lle tería pasado pola cabeza a idea de tiralo e apuntarme con el. E, sen coñecela en absoluto, só pola sensación, xuraría que o tería feito. Tamén contemplaba eu a posibilidade de que fixera uso del. Aquí xa non sei. A deriva actual non convida ó optimismo neste sentido, e pode ser sorprendente o elevado nivel de brutalidade que pode acadar unha persoa con conciencia de vítima, e máis se á súa vez é vítima da aprehensión.

Estamos xogando a lle mexar na boca ós crocodilos estreitando cada vez máis a distancia entre o carallo e os seus dentes, con esta explotación do feito criminal (algo, lembremos, antigo coma a mesma humanidade e que durará o que dure esta, indiferente a toda condena e reproche públicos ou privados e a todo intento de reforma moral, ó non ter relación ningunha co racional) en segundo que situacións, cando as vítimas son de segundo que condición. Explotación obra da canle ou do xornal ou da web ou da rede social de marras, non sei se obedecendo á sede dese sentimento que sabe ó ferro, ou ben pretendendo crealo por razón mercantil.

Moita xente xa está disparando sen antes preguntar. O único que falta é que lles poñan o revólver na man. Que todo se andará. Despois, imos dicir que resultará “divertido” ver en que para todo.

Derradeira parada

Dicir que a un se lle coñecen xa os anos sería ben pouco novidoso, aínda que se cadra si orixinal na súa acepción principal. O caso é que me sorprendo un algo, ou máis ben o meu eu de hai quince anos se sorprendería de moito nabo, ó botar unha ollada ó que na era analóxica era “o caixón”, hoxe unha carpeta no disco duro do meu portátil velliño, e comprobar que as miñas últimas novelas son historias de amor. Porque a ver: ser, son novelas negras, de ciencia-ficción e (esta é unicamente unha idea que non sei se chegarei a levar a cabo) de terror, pero do que tratan por enriba de todo é dun home e dunha muller ós que o mundo non acaba de comprender nin asimilar cando están separados, e menos aínda cando están xuntos. Si. Un home e unha muller. Heteros e de raza branca, que aínda que de súpeto pareza mentira, tamén son quen de se namorar e esas cousas, aínda hoxe. Xa. Ben sei que nisto tampouco vou á moda, mais ó carallo: a estas alturas, non vou escribir o que queiran outros, agás por unha cantidade con catro cifras mínimo, previo ingreso na miña conta bancaria, e coas súas excepcións.

Ocórreseme que isto poida ser a etapa final. Ás veces os propios actos transmítenlle a un unha especie de sinal. “Adeus, Pippo, adeus”, dicía Pippo alias Fred que lle dicían os obxectos en Ginger e Fred, de Fellini; dicíanllo coma despedíndose del. Teño usado antes este símil; é moi suxestivo. Eu teño a impresión de que, en narrativa longa e en galego, ata aquí cheguei. Case con toda certeza, quedará, e tratará de publicarse no sucesivo, o do caixón/carpeta. Polo demais, estou algo vello de máis para certos inmobilismos, frustracións e soidades. A paciencia dá para o que dá se sabes que o que fas non terá recompensa. Quédame a opción, cando me vexa a gusto, de escribir algún que outro relato, xénero inofensivo, sen público e prestixio caducado.

Gracias a Deus, a este case corentón polo menos dálle polo romance (do verdadeiro, do que ás veces che retorce as entrañas e que vende mal) e non por inclinacións máis perniciosas por debaixo do seu ar pedagóxico e de intención inmellorable. Por isto último si que non tería perdón.

O cambio, creo, foi a mellor.

Eu quero crer (pero non nas actas dos xurados de premios)

Din que nos máis dos casos de asasinato, o culpable é o sospeitoso máis evidente. Algo así pensei cando vin a mensaxe dobre que devolvía a páxina web: en galego, “A súa mensaxe foi enviada”, para a seguir indicar en inglés xustamente o contrario, por problemas técnicos, seique. Mesmo resultado logo de varios intentos máis. A web era a do organismo convocante de certo premio literario no que tiña participado, ó envío das bases do cal estaba eu subscrito, polo que se vía agora, por partida dobre. Escribíralles para lles comunicar a duplicidade e para que polo menos aforraran un sobre de papel do careiro. Organismo e web eran moi galegos. Naturalmente. Notaba que algo así sucedería conforme enchía os apartados do formulario, pero quixera crer que por veces era certa esa crenza actual que move ós seus defensores a ergueren o dedo, poñeren expresión suspicaz cando un proclama a obviedade dun feito ou idea e retrucaren, cariñosos e displicentes: “Iso é o que ti pensas”.

Tamén gustaría de que así fose cando penso na propia utilidade, quitando a económica, de me presentar a ese ou outro premio. E de novo a obviedade esmagante. Hai pouco lin a acta do xurado dun de pouca antigüidade, na que se proclama como mérito para a concesión do mesmo o caracter non sei se antibelicista ou pacifista ou cousa polo estilo da obra premiada. A súa lóxica non dista moito da do minusválido que hai media hora teimou en meter a súa cadeira de rodas polo terzo de acera que ocupaba eu, ignorando os dous terzos que lle deixaba libres na banda esquerda, que por enriba era a máis segura, contra os edificios. Eu quero crer, como dicía o cartel do despacho que compartían Fox Mulder e Dana Scully en Expediente X. Os tempos teñen sido, desde hai xa moito e ata o momento presente, en calquera sentido, inimigos de toda contención no tocante a brincar por enriba do valado que mantén o grotesco distanciado deste mundo. Sempre me digo que isto terá que rematar algún día. Igual que os cativos medran e deixan de saltar por enriba dos valados, algún día terá tanta xente que reparar no incoherente dos seus actos e teorías, e pararán. Deberan facelo por algo tan humano como é o razoamento, sequera. Pero a realidade hoxe son as listas de ingredientes de calquera produto de supermercado: algo vago e susceptible de significar calquera cousa que a quen le se lle antolle.

Os camiños que nunca se desvían

Onte soñei que era policía en L. A. Confidential, o filme. O soño en si, moi breve segundo a miña memoria, non deu para moito, pero resultou interesante. Eu era Edmund Exley; Bud White nin aparecía, de feito. A trama daquilo que mal podía chamarse escena era, como adoita suceder nos soños, absurda. Lembro apenas un tiroteo no que estaba implicado eu canda outros tres policías de paisano, arredor dunha casa. Despois, eu acababa atopando á que tiña que ser a miña Lynn Bracken. Sucedía no meirande dos desleixos: nunha rúa, sen máis. Esta Lynn non era coma Kim Bassinger en absoluto: morena, pel pencosa, moi pouco sofisticada e vestida cun top e un deses pantalóns de ioga que están tan de moda. Non me quedou claro se era prostituta; diría que só era unha vítima. Tampouco tiña eu a seguridade se era a min a quen quería, pero algo no seu xeito de me mirar con aqueles ollos verdes estrañamente penetrantes me fixo pensar que si. Do que me contou deducín que o malo non era Dudley Smith (tampouco asomaba o fociño por alí) senón Dick Stensland, que por algunha razón fora alcalde da cidade. Non preguntedes.

Reparade nos sinais. O meu subconsciente coñece ben o terreo. Deseñárame con acerto coma un Edmund Exley e non coma un Bud White; eu son máis un Exley non pola ansia de ascenso profesional a case calquera prezo nin esas ruindades, senón por certa meirande profundidade á hora de considerar os feitos e por menor quentura de cabeza. Aparte, a miña Lynn Bracken era decididamente de arrabalde, cento un por cen poligonera, como din na meseta. E dixen que eu era Exley, pero en verdade só puiden intuilo, ó non chegar a ver a miña imaxe en espello ningún. Sóubeno pola voz, nidia e suave, de ton medio, moi distante da dun macho alta e polas maneiras en consonancia no trato. Con todo, estou case certo de que o meu aspecto sería moito menos señorial có de Guy Pearce.

Róncalle o nabo: nin sequera nunha recreación onírica, dentro dun filme que para min é válido para calquera momento da vida, se ve un libre do clasismo, nin da ausencia de encanto vital, nin dos camiños abertos hai demasiado tempo coma para pretender (caso de que así fose) mudar a súa traxectoria sen que os meus pasos se encamiñasen pola antiga por inercia.