Matthew McConaughey e os tomates

Foto: Gábor Adonyi

Unha coñecida miña coa que aínda falei o outro luns pertence a unha caste que, polo menos ata non hai moito, era ben abundante. Gábase de ter cotizados na Seguridade Social vinte anos de traballo temporal. Ultimamente non, mais anos atrás recomendaba a calquera con facturas pendentes de pago o camiño do emprendedor, por dicilo así, coma se calquera tivera esquecidos dentro dun calcetín uns milleiros de euros para armar unha start-up de futuro sempre ben incerto. Tamén se gaba de ter logrado eses traballos temporais a forza de mentiras: invariablemente, e fose cal fose a tarefa, afirmaba ser unha experta nela, ou case. Atopa inconcibible que haxa quen non faga o mesmo. Entende que a honestidade supón a autoexclusión. Nunca lle preguntei pola súa orientación ideolóxica; imaxínoa asistindo a simposios sobre emprendemento e a mítins que terían en común demasiado, desde os traxes e gravatas ata a prédica acesa a favor dos que non se queixan nin sequera cando teñen todo o dereito a tal.

Esta muller ve a vida coma unha sucesión de heroicidades pequenas, e para moita xente así é. A ignorancia voluntaria das propias limitacións, que deixa á persoa tan preto do éxito coma de causar unha hecatombe, é algo sen o que esa vida se pode volver moi complicada por esixencia social. Todos coñecemos historias de quen ocupa a posición que ocupa e ten o que ten porque un día entrou onde se lle prohibiu que entrara. Mesmo onde non era sensato, tanto polo seu ben coma polo de outros, que entrara. Se vas mocear e sabes bailar tan ben coma un penedo, non haberá moza á que lle enchas o ollo se non fas por bailar, logo non terás moitas probabilidades de atopar con quen compartir un alugueiro, unha lavadora e, máis adiante, un recibo da contribución e dous fillos se non fas por bailar. Comentaba o actor Matthew McConaughey, lembrando o seu gusto polos espectáculos de loita libre, que sendo noviño foi a un armar baralla. Botoulle por enriba a un dos loitadores unha presada de tomates moi maduros. Cando o expulsaron do recinto, volveu entrar por unha fiestra e repetiu a falcatruada con outro. Foi unha infracción do regulamento por partida dobre que seguramente lle valeu a admiración de outros. Nas probas que fan as promocións grandes de loita libre nos USA, por certo, os veteranos dese mundo recomendan ós aspirantes que esaxeren a súa estatura e peso. Moitos acabaron por gañar un contrato así.

O momento no que falei coa miña coñecida liberal-emprendedora é o da lamentación colectiva por mor da neglixencia dos que non respectan unha corentena ou non usan correctamente a máscara ou se xuntan a facer un “macrobotellón” ou as tres cando todo iso, que custa saturacións das UCIs e vidas e aumentos das restricións pandémicas, está estritamente prohibido. Pretendemos que o xogador de póquer que se criou cun as oculto no forro da chaqueta vire honrado agora porque precisamos os cartos da partida máis cá el. Ou que a miña coñecida recomende a honestidade nas entrevistas de traballo.

O meu veciño

Foto: Sergey Korchanov

O meu veciño poeta chamou por min o outro día na rúa, con esa naturalidade súa tan difícil de simular. Estaba aliviado de verme á volta de vinte días, dixo (foran algúns menos, só que daquela non falaramos; ás veces pasa por diante dun sen aparentar ver). Preocupáballe que tivera eu collido o coronavirus, díxolle á miña máscara FFP2 a través da súa máscara FFP2: el anda moi inquieto coa posibilidade de collelo. Semellaba considerar unha grande contrariedade o meu hipotético ingreso na UCI do HULA ou unha perda lamentable a miña hipotética morte. Preferín non pedir a necesaria aclaración, e ó tempo algo tenra achei a súa identificación coma membro dunha minoría, ben máis meritoria cá do activismo actual pola terrible soidade que implica.

O meu veciño poeta é, aparte de poeta, grafiteiro. Iso di, que podería moi ben ser unha coña, ou unha ficción. El non se presenta coma tal decontado. Di que “pinta”. E que pintas?, pregunta un. “Os grafitos”. Teño vistos algúns dos que el afirma ter pintado, e diría que a ficción, se tal é, resulta verosímil pola súa incoherencia aparente. Hai tempo disque pintou, ben preto da miña casa, por certo, un que identificaba a obra dun pintor coas cagadas das galiñas. Eu interpretara mal o texto. Coidaba que lle chamaba merda á pintura do fulano, e non. Explicoumo estoutro día. O “e” entre o nome e a merda era conxunción, non verbo. Quixen saber que sentido tiña tal asociación. “Xa non me lembro”. Seica lle suceden moito, eses “lóstregos asociativos”.

O meu veciño poeta e grafiteiro e máis eu temos en común que coidamos que o que de certo importa na vida é o que menos parece importar. Non comprende o símil das cancións da radio, pero si sabe que xa vive pouco máis que para a beleza. Tiven que decepcionalo un algo cando lle revelei que xa esquecera o último que lera de T. S. Eliot. Con todo, creo que me ve coma un membro do seu club. Dígoo porque, antes de se despedir, diante do meu portal, me preguntou, sen ningún ton en particular nin vir ó conto, se eu cobraba unha paga. O meu veciño poeta e grafiteiro cobra unha non contributiva, solicitada no seu día seguindo o consello de certo escultor moi célebre en Lugo.

O meu veciño poeta e grafiteiro afirma ser esquizofrénico, pero algo é algo.

Facer o niño na árbore que vai caer

The Night Digger (“O enterrador nocturno”, máis ou menos) é un filme británico do 71, penso que bastante ignorado ou esquecido hoxe, que parece brincar el só desde a pila de discos á bandexa do meu reprodutor en días borrallentos e silenciosos coma estes. Baséase na novela Nest In A Falling Tree (“Un niño nunha árbore que está caendo”) de Joy Cowley. Non tiven ocasión de lela, e dubido que se teña publicado sequera en España. Tampouco o filme está dobrado ou subtitulado, que eu saiba. Orixinal e adaptación difiren no tocante a certos nomes e lugares (a novela ambiéntase en Wellington, Nova Zelandia; o filme, nunha vila de Inglaterra, nas Midlands, a xulgar polos acentos) e serían similares no esencial. Unha muller solteira de corenta e tantos vive basicamente para ter conta de súa nai adoptiva cega e da vida social desta. A chegada dun intruso virá cambiar a súa rutina e as súas expectativas.

No filme, Maura e máis súa nai viven nunha mansión vitoriana algo ruinosa (na realidade foi escenario de filmes de terror da Hammer; hoxe é un hotel), e durante a meirande parte da metraxe chove a caldeiros. Maura é moi dependente de súa nai: nótase no seu xeito de comportarse con ela, mestura de indecisión de nena que teme contrariar ós maiores e resignación non libre de certa amargura de adolescente que non se pode emancipar. A súa vida social é a típica da Inglaterra rural de entón: o organista do coro da igrexa, a veciña que se mete en todo ou a esposa do vicario que organiza vendas benéficas de confitura de mazá. Nótase ben que Maura detesta todo iso cunha enorme tranquilidade, ó ser consciente de que non ten máis lugar onde ir nin máis nada que facer, de que o seu tempo para aventuras xa pasou. Nestes casos, a historia demanda unha viraxe súpeta de rumbo, que aquí se materializa na forma dun vinteaneiro descoñecido que acode un día ofrecendo traballo a cambio de teito e comida. Na novela, seica o seu perfil sería o do sedutor e calculador. No filme, Billy, que así se chama, encaixaría máis no do inadaptado. Non aparenta pretensión ningunha de seducir, nin cálculos acerca de nada en particular. Afirma que só busca onde estar e é probable que sexa sincero. O que non explicou á nai de Maura, que decidiu aceptalo porque unha coincidencia de apelidos lle fixo pensar que podería ser o seu sobriño neto, é que a violación por parte dunhas xitanas sendo el neno lle deixou o efecto secundario do hábito de entrar de noite nos cuartos de mulleres novas, matalas e enterralas en solares en obras.

O que todo o mundo na súa contorna pensa é que Maura, como orfa que é, llo debe todo a esa muller severa e maliciosa, cega e feble do corazón, mesmo se iso implica deixarse vampirizar. Máis considerando que a única vez que quixo fuxir dela, para casar, e tivo a desgracia dunha hemorraxia cerebral, a única que ficou ó seu carón foi ela. (A actriz, Patricia Neal, non debeu atopar moita dificultade para preparar o papel: padecera non un, senón tres aneurismas seis anos antes, estando embarazada, por se fora pouco. Morreu en 2010.) Pero Maura sabe por que ficou, e non foi por bondade. “Esa muller nútrese da calamidade, da desgracia”, algo así di á volta do hospital onde a deixou por mor un infarto. Non é diferente a tantas outras nais da vida real que, a falta de ser quen de percibir a beleza da vida e dunha dirección vital, abrazan a decadencia con certo sadismo.

O que máis me presta da historia, por novidoso, é que, subvertindo por enteiro o canon, a muller marcha canda o psicópata. Maura rematara por sospeitar, sen lle importar, o que Billy fixo e é. El só lle contou que non está ben, e que fai cousas sen querer facelas. E pediulle que non o deixe só. E ela dille que non o deixará só. Así que manda á merda á nai, que segue hospitalizada, gañando o desprezo da tribo, quita do banco os aforros, 800 libras, uns 11 ou 12.000 euros de hoxe, reflexo evidente do tempo que renunciou a vivir, e marchan para unha cabana das Terras Altas escocesas, lugar que cadra moi ben co termo “remoto”. O final non é feliz, nin tería por que selo.

Malia a impresión que poida dar o lido, de terror e truculencia hai ben pouco nesta historia. Trata da resistencia soterrada do individuo ó papel que a sociedade lle impón, e do valor dos paxaros que, como di o título, fan o niño na árbore que vai caer. O valor dos desesperados.

A medalla de Rhodes

Armouse un rebumbio moi predicible coa concesión da nacionalidade española a James Rhodes. Para algúns é algo merecido. Non sei exactamente cando se chega a merecer unha nacionalidade, nin se é algo que se poida “merecer”, pois non vexo que en verdade supoña honra ningunha. Si comprendo que pode facer a vida máis doada en certos aspectos, e sei que haberá milleiros ou millóns de persoas que ben gustarían de que así fosen as súas, que estaban na ringleira correspondente moito antes de chegar Rhodes (e moitos outros “persoeiros” antes ca el) e que alí seguirán neste momento e seguramente durante bastante tempo.

Os favorables á gracia concedida polo goberno español, que si a entenderán como honra, semellan ver o novo DNI do músico coma unha sorte de condecoración. É estraño, ou non tanto a estas alturas, como a multitude pode chegar a distinguir coa calidade de heroe a quen apenas amosa unha imaxe pública ben traballada e foi presa da traxedia un día (coas súas cicatrices), sen mérito coñecido para semellante distinción, porén. Non o digo en sentido ofensivo. Rhodes é un pianista pasable para o meu oído pedestre, e un articulista e escritor se cadra menos dotado, mais non o creo xusto acredor do Nobel da Paz nin máis digno dunha estatua na Plaza Mayor ou en Leicester Square ca moitos outros seres humanos.

Hai quen califica o acto de amiguista. Eu respondo, sempre que se toca ese tema, que aquí, entre Ortigueira e Cullera, entre Badalona e Lepe, o trato de favor é conto vello; nunca aceptable, si ben habitual. No caso deste señor e da xente coma el, teño a impresión de que quen recibe ese trato non é propiamente o nome de James Rhodes, senón o que representa: unha potencia de sedución imparable para demasiados adultos de mentalidade diversa. Perante unha riquiñez, se se me permite o palabro escrito sen o menor matiz de desdén, sumada á amplificación imprescindible dos medios de masas, o mundo, polo menos o chamado occidental, cae de xeonllos e bagoa do fervor. A razón maior pola que a Rhodes lle deron unha columna nun dominical (non sei se noutros medios tamén) no canto de lla dar a un xornalista ou escritor de e con oficio é que unha bibliotecaria de corenta e tantos e un deseñador gráfico de vinte e moitos lla darían se os sentaran na cadeira do director con plenos poderes. Iso chámase estratexia. Amigos si, mais a vaca polo que vale.

Sobre a calidade de benefactor social que para certa xente tería Rhodes, direi que tivo o enorme infortunio de pasar polo que el contou, e ten a enorme sorte hoxe de que tantos ollos o teñan lido. Non sempre sucede, nin moito menos, nun mundo inzado de calamidades e inxustizas tan pregoadas en tantas ocasións coma escasamente escoitadas polo común. E é que case todo o que dicimos é susceptible do esquecemento.

Os sobrios

Foto: Mikhail Mamontov

Supoño que debera estar a ler a [poñede aquí o voso autor barra a, esquecido barra minoritario, refuxiado albanés existencialista moderno barra activista subsahariana de frases moi sonoras barra misántropo finés barra eu que cona sei con tal que o barra a reivindiquen os barra as universitarios barra as que van de guais e son uns barra as repuntantes no fondo], ou se non a Dostoievski, no sitio de escoitar na internet Bottle o’ Groove ou algunha emisora de música dos 80, fedellar no Inkscape na cuberta dun libro que non sei se acabarei publicando ou simplemente botar os días a rebulir intranquilo sen saber moi ben que facer. Pero non estou a ler ó barra a autor barra a, nin a Dostoievski. Se temos que proceder en función da experiencia allea, como con tanta frecuencia se nos insta a facer (“compara como acabou ese, que pensaba deste xeito, e aquel outro que pensaba doutro diferente”), os lectores barra as do autor barra a ou de Dostoievski son polo común uns barra unhas cretinos barra as moi lidos barra as. Así que, por esa medida, escollín ben, digo eu.

Despois do Nadal, quere dicirse este sábado pasado, o primeiro que fixen ó saír da casa foi tirar fotos da xeada nos prados, ou no que o desenvolvemento urbanístico perralleiro deixou deles. A xeada está en perigo de extinción. Cada ano hai menos días dela. Poida que, á volta de dez ou vinte, xa non volva xear. Así que achei oportuno capturar a súa imaxe para vindeiras xeracións. Os indios norteamericanos, algúns cando menos, crían que a alma quedaba presa nas fotografías; sería divertido que a xeada quedara presa no produto da cámara do meu móbil.

Foi o máis relevante que fixen en todo o día, e case con toda probabilidade será o máis relevante que faga no que resta de ano, Deus vaia con el, por certo. Digo relevante de verdade, non o que tanta xente entende por tal. Cada vez estou máis convencido de que esa teoría que virou lugar común do rock and roll de que o único que importa é vivir axiña e deixar un cadáver fermoso non vai desencamiñada. Habería que tirarlle a palla, naturalmente: no sitio de meter merda no corpo e foder con todo o mundo e demais tiros no propio pé e corda longa para os baixos instintos que tanto divirten ós barra as cretinos barra as dos autores barra as ou mesmo de Dostoievski, se cadra vale moitísimo máis mirar a xeada nas mañás soleadas do inverno, mentres as haxa.

Prometo que non estaba drogado cando escribín isto. Como moito, nostálxico.

Os “libres”

Sendo noviño, non estaba eu certo de se podía existir algo chamado liberdade. Era natural que así fose, sendo como é un concepto complexo e sendo como eu era algo pasmón. Os profesores de Ética e Moral do que hoxe é a Secundaria, valéndose da que talvez sexa a súa meirande habilidade e facendo aquilo polo que lles pagan ou pagaban, amosábanme moi doadamente a inconsistencia de toda teoría miña ó respecto. Hoxe sei que non existe tal cousa. Falei disto, penso, na primeira entrada desta nova andaina do blog, hai 3 anos. Existen dependencias que anulan a posibilidade de manobra á vontade, e existe outra posibilidade, a de elección, que implica unhas consecuencias sempre.

Estes días apareceu na rede un artigo no que o autor, por medio de preguntas a supostos expertos no tema, se preguntaba como hai tan poucas voces discordantes no panorama literario galego, por así chamarlle, actual. A inxenuidade de quen tal se pregunta é parella á miña de quinceaneiro. Primeiro punto: dependencias. Non é unha cuestión de talento, non é unha cuestión de valía, non é unha cuestión diso de significado algo escuro chamado “calidade”. Pode terse todo iso, e porén non vai o conto por aí. É unha cuestión de relacións públicas. A min, que o fontaneiro que me arranxa as avarías da caldeira de xeito eficaz e económico non guste da xente coa miña faciana e co meu nome e cos meus gustos, e/ou que eu mesmo nos guste dos seus, impórtame o mesmo que o ciclo reprodutivo dos osos de auga, mentres siga a facer o que fai. Moi ó contrario, aínda me tería a súa gracia. A meirande parte do resto da humanidade, en cambio, non chamará a un fontaneiro (a quen xulgue) antipático. A arbitrariedade humana é xeada negra para a lóxica.

Tamén temos unha liberdade relativa. Eu caín na conta de tela hai ben tempo, e con todo menos do que debera ser. Non é que decidira resultar antipático, porque esas cousas rara vez se deciden, senón que suceden. A realidade é que estes retallos que escribo neste blog apenas lle interesan a unha persoa aparte de min, e os meus libros, a ninguén. Cando o penso, os anos xa me fan as cóxegas nos beizos para tiraren o sorriso. Hai vinte e pico anos, teríame parecido alarmante ou, como mínimo, sorprendente. Alí de onde veño, “liberdade” é todo máis lugar común nas cancións melódicas. Pero sono: podo dicir o que me pete. Naturalmente, e velaí cara onde leva o meu razoamento anterior, quen é libre sempre paga un prezo non pequeno.

Así que sabede que o comercial que vos peta na porta e vos pregunta se xa tedes suministro de liberdade, e vos oferta a instalación gratuita, é un falsario. O tempo presente é, neste sentido, unha campaña promocional continua para nenos que aínda estrañan os cueiros. A nosa escolla posible é rir do demo.

Os abandonados polo sentido do humor

Foto: Arek Socha

Nunca fun ó quirófano por cousa seria. A primeira vez, fixen a coña de solicitar, xa que estaba, dous favores: dado que me ían cortar un pouco a cara, que aproveitaran para lle dar a feitura aproximada da de Hugh Jackman, e que, xa que fixera a viaxe, me extirparan o apéndice, para aforrar desgustos e visitas posteriores. Nin a cirurxiá nin as enfermeiras amosaron o menor sentido do humor. Seguíronme a corrente con escasa convicción, con ar de “a ver se así cala”. Comprendo que lles parecera a actitude máis correcta: máis profesional. Dubido que se decataran do moito que detesto (ata o límite da sensación física de repulsión) o hoxe chamado pomposamente “entorno hospitalario”, que do segundo ten máis ben pouco, por certo, e que tal era o motivo maior do que deberon entender coma intentos de facer o gracioso sen a menor pertinencia. Outro motivo poderoso é que descreo da solemnidade como norma, a diferencia de tantos outros humanos que cobrarán a xubilación. A humanidade, para min, implica facer o que ás veces non parece profesional. Se debes escoller entre amosar humanidade e profesionalidade porque as dúas cousas ó tempo non son compatibles coas túas capacidades, igual as túas capacidades son un tanto limitadas, tamén o digo.

A miña idea da importancia do sentido do humor xa a saberá quen siga o que por aquí escribo. A novidade é que, desde hai un tempo, entrei noutra fase, se se quere dicir así. A carencia de sentido do humor dos demais interfire directamente na miña procura das pezas a encaixar para acadar un día en paz. Quere dicirse, que me toca moito o carallo a pobreza de espírito allea. Debera, talvez, producirme máis ben pena, supoño, o tránsito de seres que coidan a estar a facer algo que importa e a realidade é que só buscan como poder figurar na lista de persoeiros do departamento dunha universidade ou dun sistema literario, como pagar un día a letra dun Audi berlina, ou a casa á que os seus fillos falsamente emancipados volverán tantas veces xantar ou soamente loitar (na forma do activismo, para máis vergonza) polo que non ten solución, polo que sería un erro de poder levarse a cabo e polo que ó resto do universo lle inspira unha enorme indiferencia. Porque todos eses esforzos e esas loitas consumen a alma e anubran o xuízo sen remedio. Igual que tantos teiman en traballar no inútil e deixan en segundo plano o esencial, tantos son irreverentes cando deberan ser serios e viceversa. E resulta que non é pena. É irritación e, xa que o outro luns falaba de distantes, tras dela virá a distancia.

Creo que o mundo sería un lugar aceptable para vivir se a xente fose quen de estar de coña nun quirófano, e se isto se aceptase e mesmo se agradecese. Porque case nada do que o persoal sanitario sen sentido do humor coida que paga a pena, esa seriedade, a paga.

Os distantes

Hai nun horror-western, como din por aló, coa ambición artística xusta chamado Bone Tomahawk un personaxe que é secundario e moi significativo. John Brooder (Matthew Fox, famoso pola serie Perdidos) pasea pola viliña de casas de madeira entre outeiros de Bright Hope co seu andar fanfurriñeiro e o seu traxe branco. Nótase que é persoa que non cae especialmente ben, por detalles as máis das veces. Cando o sheriff (Kurt Russell) lle dispara nunha perna a un forasteiro que se resistía ó arresto e o manda ir polo doutor, Brooder chega de volta coa encarga cumprida e fica alí de pé, ata ser despedido cun “Pode marchar” seco, reticente, sen agradecemento sequera por educación, malia verse que o seu interlocutor é persoa afable cos demais. Estando o doutor borracho coma sempre, trouxo á oficina do sheriff á segunda persoa máis cualificada da vila para tal mester, a muller do vaqueiro (home que transporta gando) Arthur O’Dwyer. En canto ela lle abriu a porta e o viu alí coa súa pose altiva, tamén se fixo ver a animadversión na súa expresión, que non nas súas palabras, como é habitual en demasiada xente.

Non son nada estraños en aparencia estes feitos, e en cambio din moito. Axiña se saberá por que. Brooder é arrogante e antipático. Non é que se meta con ninguén, mais tampouco convida a súa actitude a facer vida social con el. Cando a señora O’Dwyer sexa secuestrada por uns indios nada comúns e teña que saír da vila unha expedición de rescate, da que Brooder será parte “porque é conveniente que vaia quen máis indios matou de todos”, di el, veremos que nunca se achega ó lume canda os outros polas noites e durme algo afastado. Tardaremos en saber por que é así. El mesmo o explicará, case por descoido, como sen darlle importancia, máis adiante. Que os indios maten e violen á túa nai e á túa irmá, dirá, é algo que deixa marca nun neno de dez anos. Así, sen que se nos especifique, entenderemos, se é que temos notado no padal o sabor da infelicidade durante certo e elevado número de días ó ano, tanto a razón do seu racismo coma a da distancia causada pola imposibilidade de amosar as súas emocións, polo violentas que son, que seguramente o acompañou desde aquela.

Sempre que miro este filme lembro tamén aquel mozo co que coincidín durante un tempo. Unha noite volviamos á casa e, porque bebera ou polo que for, contoume, bagoando, daquela moza que tivera, que unha noite tratara de lle facer as beiras a outro diante dos seus mesmos nefres, borracha como estaba, e que despois volveran á casa e ela, impotente por non ter logrado o obxectivo, teimara en botalo da cama a couces. Aquel mozo era por enriba de todo contido; abonde con dicir que, dos dous, o paiaso era eu.

A xente de Brigh Hope, ó tratar con Brooder, non se preguntaría por que Brooder era como era, igual que a xente de aquí, ó tratar con aquel mozo, tampouco se preguntaría por que el era como era. A xente non fai iso. Á xente tanto lle ten. Simplemente, se atopa distante a alguén, e aínda sen esperar a coñecer o que ese alguén teña para ela, nin a comprobar se a ese cardo lle caen as espiñas acariñado pola man axeitada, non se achega, preferindo a compaña de quen se abra máis, de quen a faga rir, de quen lle faga esquecer os seus problemas. Velaí a profunda inhumanidade dos humanos emocionais. “Será se ti o dis, pero iso non é cousa miña”, replicarían se se lles explicaran as circunstancias que ignoran, coa meirande indiferencia.

O distante Brooder explicou as súas circunstancias camiño do que (atención, spoiler) sería a súa morte. Aquel distante mozo precisou de horas infrecuentes por rúas silenciosas para tal. Puidera ter sido máis doado. Abondaría con falar cos distantes sen agardar por unha ocasión extrema. Poida que non sexan, en verdade, tan distantes. Poida mesmo que os distantes sexan os que menos distantes semellan.

Diego e máis Alberto

Foto: Michael Gaida

Coincídeme ler, na mesma semana da morte de Maradona, sobre certo escritor que seica escribía con veleno. Diego Armando Maradona era arxentino, Alberto Hidalgo, peruano. Un era practicamente iletrado; o outro, mesmo cando lle botaba cianuro á estilográfica, lido e de verbo preciso. Un dáballe tanto á bola coma á cocaína; o outro, estopa a moitos que hoxe son nomes habituais na lingua dos moi profundos a marcar territorio e dos nada profundos á procura de falsa reputación, e a tantos outros esquecidos por saber ó papel amarelecido. Un é hoxe quen de facer quedar nun funeral homes de fumar negro e nunca vestir unha camisa rosada coma adolescentes histéricas á porta do hotel do seu ídolo e guía vital, cantor melódico ou (t)rapeiro malandro, segundo se dea a tendencia; ó outro sospeito que case ninguén o lembre hoxe, e eu, sen ser representativo de nada, é a primeira vez que sei del. E, con todo, os dous teñen en común que, a ollos de moitos ou de poucos, a súa persoa impide recoñecer o seu talento.

Deixarei aparte o tema do futbolista. De Hidalgo díxose que era un escritor “interesante”. O adxectivo é de significado sempre incerto, mais entenderemos que aquí se quere dicir estimable. Era, pois, un escritor estimable, ó que “a súa acedume lle negou o lugar que debera ter na Historia”. É algo completamente irracional denegar algo a alguén que podería ser digno e facer un uso proveitoso dese algo porque ese alguén non che entre polo ollo dereito. Se ben é desculpable, tal vez, nas noites de bochorno e copas e rituais de apareamento, esta pulsión resulta ben pueril nun terreo como é o literario, penso. Se eu tivera que xulgar a cada escritor con obra da que gusto máis ou menos, non lería máis que A Biblia e o Lazarillo de Tormes, por ignorancia das identidades, e polo tanto dos defectos, xa non digamos dos pecados. A acedume, a palabra aguzada, a amargura, son tan indicativas da valía dun escritor ou de calquera outro profesional coma a frecuencia coa que se afeita ou a intensidade do seu período.

Lin hai pouco que, nesta era das redes asociais, a obriga é agradar. Eu coido que sempre foi así. Sempre foi necesario para a consecución dun obxectivo, grande ou pequeno, caer en gracia. Do contrario, as portas fican pechadas a nada que chega quen si cae. Velaí unha explicación da certa adoración que tantos sufridores de hora extra sen pagar lle profesan ós millonarios: un millonario non ten a obriga de entrar nesa roda sadomasoquista da sedución para conseguir o que quere. O ideal inconsciente de tanta xente moi social é deixar de ser un ser social.

Nenos e gatiños

Foto: Karen Nadine

Opina Manuel Loureiro, nunha entrevista con Jaureguizar, que nunha novela, igual que outros din do cinema, o que nunca se debe facer é matar un neno ou un gatiño. Resume moi ben o que debe ser o seu concepto de literatura. É autor de certo éxito de vendas; nunca un seu libro terá unha capa digna da mesa do café de alguén sofisticado nivel Taschen. A xente parece gustar do que escribe. Se cadra leva razón, e nas novelas nunca se deben matar nenos nin gatiños, que son as estrelas dos vídeos cuquis da internet, dos que eu gusto ben máis do que confeso. Vivimos nun mundo de humanos de chencha tan saturada ó cabo do día que chegan á casa e só queren mirar nenos e gatiños a brincar.

Noutro diario, hai pouco, lin por enriba unha reportaxe sobre unha muller non sei se angolana ou do Cabo Verde, africana de fala portuguesa en todo caso, que saíra dun matrimonio traumático e agora seica era moi feliz e emprendedora. Del, dicir, ben pouco se dicía. Que seica ó comezo era “guapo e valente” pero, unha vez se trasladaran a Portugal, virara nun borracho insoportable. A reportaxe centrábase na muller, perdendo así todo interese para min, pois concordo en que a xente feliz non ten historia (quen o dixo?). E mentres, como me pasa invariablemente con este tipo de asuntos, eu preguntábame por el. Por que cambiara? Que lle sucedera? Que vida levara? Que lle fixeran? Ningunha resposta se me daba. Era un fulano que pasara por alí. Era así porque lle deu por aí, semellaba suxerirse. Non sei se vos decatades de por que por aquí a novela negra (e digo NEGRA) non é motivo de ringleiras nas librarías. Afondar na vida deste home, do vilán desta historia, que tamén ten unha que sería de seguro ben interesante, sería matar un neno ou un gatiño.

Nunca dei creto ó que para min é pose, a desa xente que afirma atopar o goce no deprimente, no retorto, no labiríntico, todo iso ós meus ollos, naturalmente, estímulo anímico apaixoante ós deles. É imposible que só gusten do Roxy Music de Eno e non aprecien o ben que soa Ferry, que de Kitano só gusten de Dolls e non lles preste Violent Cop ou mesmo Humor amarillo, que de Alain Delon só gusten de Rocco e os seus irmáns e non o pasen ben cos seus filmes de acción de videoclub dos 80, que só lean a Chimamanda Ngozi Adichie e non lles salve o día calquera noveliña sen pretensión de inmortalidade da Série Noire de Gallimard ou as paiasadas superficiais en aparencia de Richard Brautigan. É inconcibible apedrar dese xeito a vida. Agora, iso si: mesmo nas segundas opcións das comparacións que acabo de ofertar se mata un neno ou un gatiño (é un falar). Por moi ben que a Loureiro lle vaia sen facelo, ó final, o que máis se lembra, o que queda, inclúe esa molestia para traballadores estresados ó cabo da xornada laboral.